به گزارش روزپلاس؛ مهدی پورصفا: به‌طور حتم وقتی که «ولادیمیر پوتین» و «جو بایدن» روسای جمهور روسیه و آمریکا در اتاق ملاقات خود در هتل «لاگرانژ» شهر ژنو سوییس مقابل هم قرار گرفتند، فهرستی طولانی از مسائل مورد مناقشه برای یک جدال دیپلماتیک داشتند.
پوتین پیش از دیدار با بایدن در سخنانی به تعریف از ترامپ به عنوان یک سیاستمدار مستقل پرداخته بود و بایدن هم از ضرورت هوشیاری در مقابل دولتمرد قدری همچون ساکن کاخ کرملین سخن گفت. در نهایت نیز مهم‌ترین دستاورد برگزاری این دیدار بازگشت سفرای طرفین به پایتخت‌ها بود، اما این اتفاق نمادین به هیچ عنوان انتظارات را از این دیدار طولانی برآورده نکرد.
اگر روایت‌های دو طرف را از این دیدار در کنار هم قرار دهیم تنها به یک نتیجه می‌رسیم؛ نقاط اختلاف گسترده اما با سطح تنش پایین و تثبیت شرایط وجود که هر دو طرف نیز تلاش می‌کنند به آن پایبند بمانند.
* بایدن به دنبال نگاه «جورج کنان» است
ریشه ادامه این بحران مزمن را می‌توان در نگاه دولت فعلی بایدن به روسیه دانست. از نگاه شخص بایدن و تیم سیاست خارجی او «روسیه» همچنان یک مورد ایدئولوژیک در سیاست خارجی آمریکاست. بر خلاف ترامپ که پوتین را مردی قابل اطمینان برای طیف گسترده‌ای از معاملات می‌دانست، بایدن همان نگاهی به روسیه و پوتین دارد که «جورج کنان» سفیر اسبق آمریکا در سال 1946 به اتحاد جماهیر شوروی زمان استالین داشت از دید دولت بایدن همین نگاه ناآرام سبب می‌شود تا روسیه نه‌تنها تهدیدی برای تمام همسایگان خود باشد بلکه عملاً به دنبال ایجاد ناآرامی در دموکراسی‌های غربی باشد.
البته در مقابل، روس‌ها هم دلایل خود برای نگرانی از آمریکایی‌ها و غربی‌ها دارند. هم‌اکنون واحدهای زمینی ارتش آمریکا و ناتو در نزدیکی مرزهای غربی روسیه هستند و تنها 700 کیلومتر با مسکو فاصله دارند. این مساله همان‌قدر برای کرمیلن تکان‌دهنده است که استقرار یک لشکر ارتش روسیه در 700 کیلومتری واشنگتن!
* نقاط همکاری بین دو طرف کجاست؟
اگر بخواهیم به معدود نقاط مشترک روابط بین آمریکا و روسیه اشاره کنیم به ضرورت حفظ پیمان محدودسازی سلاح‌های هسته‌ای می‌رسیم.
دولت بایدن از همان ابتدای حضور خود در کاخ سفید بر این نکته تاکید کرد که به دنبال تمدید پیمان استارت 3 برای حفظ توازن فعلی در نیروهای هسته‌ای دو کشور است. بر اساس این پیمان نباید تعداد موشک‌های بالستیک و زیردریایی‌هایی که قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای دارند، برای طرفین بیش از 700 فروند و موشک بالستیک و زیردریایی غیر مستقر از 800 فروند بیشتر باشد. همچنین، نباید موشک‌های بالستیک و زیردریایی‌هایی که دارای کلاهک هسته‌ای هستند، برای هر یک از طرفین از 1550 فروند تجاوز کند.
هم دولت روسیه و هم دولت آمریکا خواستار حفظ این پیمان به عنوان شاکله اصلی حفظ امنیت هسته‌ای هستند این مساله در همین دیدار اخیر بایدن و پوتین به عنوان تضمینی برای دوری از یک جنگ هسته‌ای بار دیگر مورد تاکید قرار گرفت.
* ادعاهای حقوق بشری و جنگ سایبری نوک پیکان نبرد دوجانبه
در مقابل، فهرست چالش‌های دوطرف بسیار طولانی‌تر از این نکات مشترک است. اولین نقطه چالش در مورد روابط طرفین ادعاهای حقوق بشری غرب درباره نحوه تعامل روسیه با معترضین داخلی است.
نقطه اوج این چالش مربوط به دستگیری «آلکسی ناوالنی» مخالف روس از سوی دولت این کشور است. از نگاه دولت بایدن اپوزیسیون روسیه که از گذشته روابط بسیار خوبی با غرب و آمریکایی‌ها داشتند می‌توانند اهرم فشار مناسبی در مقابل دولت روسیه باشند.
علاوه بر بحث ادعاهای حقوق بشری، موضوعات مرتبط با حملات سایبری از موضوعات جدی مورد مناقشه بین آمریکا و روسیه است که اتفاقاً در دیدار اخیر بین پوتین و بایدن نیز مطرح شده است.
ظاهراً در این دیدار بایدن فهرست نهادها و موسساتی که در صورت حمله به آن‌ها از سوی هکرهای روسیه آمریکا نیز با تمام قوا نسبت به آن واکنش نشان خواهد داد را به پوتین ارائه کرده است.
آمریکایی‌ها علاوه بر حملات سایبری به شدت از جنگ هیبریدی روس‌ها در خصوص تحت تأثیر قرار دادن افکار عمومی در آمریکا هراسان هستند. برخی از دموکرات‌ها مدعی هستند که عملیات روس‌ها در انتخابات سال 2016 برای حمایت از «دونالد ترامپ» یک واقعیت غیرقابل انکار است.
شرکت‌های بزرگ فناوری در آمریکا همچون فیسبوک و توییتر تاکنون تلاش کرده‌اند تا با بستن حساب‌هایی که به نظر می‌رسد از چنین تبلیغاتی حمایت می‌کنند اقدامات ادعایی روس‌ها را کم‌اثر کنند. با این حال، بعید است که دولت بایدن ماجرا را تمام شده بداند؛ از این رو می‌توان انتظار داشت که بحران در این خصوص همچنان بین دوطرف ادامه پیدا کند.
* گسترش ناتو
بحران دیگر در روابط دوطرف که به نظر می‌رسد همچنان مثل یک دمل در آستانه انفجار باشد، حضور گسترده نیروهای آمریکایی در نزدیکی مرزهای روسیه و تردد مداوم ناو شکن‌های آمریکایی در دریای سیاه و بالتیک باشد.
هردو کشور به صورت جدی الحاق به ناتو را در دوران بایدن به عنوان یک گزینه جدی در نظر دارند. اوکراینی‌ها امیدوار هستند تا از این مسیر حمایت لازم برای گرفتن مناطق تصرف‌شده توسط روس‌تبارهای شرق اوکراین را پیدا کنند. در ماه‌های گذشته نیز اوکراین به دنبال حمله گسترده به مناطق خودمختار شرقی بود که باز هم در لحظات آخر واکنش روس‌ها همه چیز را عقب انداخت.