سایه زلزله بر پایتخت/ کدام مناطق خطرناک ترند؟

شهر تهران در دامنه جنوبی البرز و بر روی نهشته های آبرفتی کواترنر بنا شده و قسمت جنوبی آن در کناره شمال باختری کویر قرار دارد. اختلاف ارتفاع ناگهانی بین البرز و تهران می تواند در اثر راندگی شمال تهران باشد. علاوه بر راندگی شمال تهران و چندین گسل جوان و جنبای در شمال و جنوب شهر، نهشتههای آبرفتی دشت تهران و شهر ری نیز دارای گسلهای متعددی هستند که به هنگام جنبیدن گسلهای بزرگ ممکن است دچار لغزش و جابجایی شوند.

کد خبر: ۱۹۹۳۷

۰۵ دی ۱۳۹۵ / ۱۶:۴۶

به گزارش روز پلاس ،از میان گسل های متعدد در بر گیرنده تهران، شاخه گسل مشاء در شمال شرقی تهران و در جائی که با گسل تهران تلاقی می کند را بعنوان چشمه لرزه ای با اهمیت بالا بر می شمریم. گسل شمال تهران در مرز کوه و دشت و چسبیده به حوزه شهری تهران در شمال شهر، گسل کهریزک در جنوب، راندگی نیاوران از جمله گسل های با توان لرزه زائی بالا است گسل های شمال و جنوب ری و توان لرزه زائی آنها نیز شایان توجه است.دکتر علی بیت‌اللهی گفت: از میان گسل های متعدد در بر گیرنده تهران، شاخه گسل مشاء در شمال شرقی تهران و در جائی که با گسل تهران تلاقی می کند را بعنوان چشمه لرزه ای با اهمیت بالا بر می شمریم.

آخرین زمین لرزه بزرگی که محدوده تهران را تحت تاثیر قرار داده مربوط به زلزله سال ۱۸۳۰ میلادی بوده که در شمال شرق تهران و دور از حوزه کنونی شهر رخ داده که نقل شده است در اثر آن عمارت سفرت بریتانیا در تهران خسارت دید. همچنین تاثیر زلزله منجیل ۱۳۶۹، فیروزآباد کجور ۱۳۸۳، کهک قم، پاکدشت و فیروزکوه نیز در شهر تهران حس شده است.

با توجه به این نکته که آسیب پذیری دارای وجوه متنوع فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و فنی است و با توجه به تاثیر شگرف زلزله بر روی ساختمان ها که به تبع آن تلفات جانی زلزله و خسارت های اقتصادی و مسائل روحی و روانی و اجتماعی حادث می گردند، بسیار مهم است که امر بررسی آسیب پذیری سازه ای ساختمان های شهر تهران مد نظر قرار گیرد. این امر مستلزم تکیه بر اطلاعات جزئی و فنی ساختمان های متنوع واقع در شهر تهران است که متاسفانه در مورد برخی از آنها، اطلاعات مطلوبی در دست نبوده و در برخی موارد دیگر حصول اطلاعات فنی با مشکلات جدی همراه است.

میزان مقاومت سازه‌ها در تهران چقدر است؟

داده های ساختمانی شهر تهران نشان می دهد از نظر تعداد کل ساختمان و تیپ های ساختمانی وضعیت کل شهر و مناطق آن در شکل ۲۲ نشان داده شده است. تعداد کل ساختمان های تهران (منظور واحد های مسکونی که مرکز آمار ایران در سرشماری مسکن بدان استناد می کند نیست) حدود ۱۲۰۰۰۰۰ دستگاه است، که حدود نصف این تعداد ساختمان های اسکلت دار (فولادی یا بتونی) و نصف دیگر ساختمان های بنائی، نیمه اسکلتی و مواردی از این قبیل است که در برابر زلزله مقاومت لازم را نخواهند داشت.

مناطق ۴ (نارمک، تهران پارس و ... در شرق و شمال شرق تهران) و ۱۸ (یافت آباد، آذری و ... در جنوب غرب) و ۲۰ (ری و ... در جنوب تهران) از نظر تعداد ساختمان دارای بیشترین تعداد است. از نظر تعداد ساختمان های بدون اسکلت مناطق ۴ و ۱۶ (حوالی ایستگاه راه آهن، جنوب تهران) و ۲۰ تعداد بیشتری از ساختمان های بدون اسکلت را دارا هستند.

- کدام مناطق تهران در معرض آسیب بیشتری قرار دارد؟

در شهر تهران، مناطق ۱۰ (غرب نواب، جنوب خیابان آزادی، خ کمیل و امام خمینی، شمال شرق میدان شمشیری)، منطقه ۱۷(جنوب منطقه ۱۰ و محدوده بین غرب نواب، شرق سعیدی، جنوب خ قزوین و شمال خ زمزم)، منطقه ۱۴(محدوده شرق و جنوب شرق تهران، ضلع جنوب پیروزی، شمال شرق میدان خراسان، غرب بسیج مستضعفان) و منطقه ۸ (محدوده های مجیدیه، نارمک، تهران پارس و ...) دارای بیشترین تراکم جمعیت ساکن هستند.

علاوه بر تراکم جمعیت، جمعیت کل در مناطق شهری تهران نیز بعنوان یکی از عناصر مهم در معرض خطر بسیار مهم است. بررسی نشان می دهد که مناطق ۴ (این منطقه در شمال شرق تهران دارای وسعت بیشتری نیز بوده و محدوده هائی نظیر شمیران نو، شهرک امید، ازگل، مسیر بزرگراه های امام علی و صیاد شیرازی در بر می گیرد)، ۵(شمال غرب تهران، یکی از مناطق وسیع شهر تهران که محدودهائی نظیر شهرک اکباتان، کوی فردوس، پارک ارم، میدان علامه جعفری، باغ فیض، شهر زیبا، جنت آباد، پونک و حصارک و ... را شامل می گردد) و ۱۵(واقع در جنوب شرق تهران، محدوده های افسریه، بعثت، خاوران و ...) دارای بیشترین تعداد جمعیت ساکن هستند.

شاخص های دیگر مرتبط با جمعیت نظیر شاخص آموزشی (جمعیت بی سواد و با سواد) که در ایجاد زیرساخت ها و ظرفیت سازی آموزشی بحران زلزله مهم است، شاخص جنسیتی که به دلیل آسیب پذیری متفاوت زنان و مردان در هنگام وقوع حادثه و همچنین نیازهای متفاوت انها در اقدامات امداد و نجات و همچنین ارزیابی سوانح و...، شاخص اقتصادی نظیر فعالیت و درآمد اقتصادی در تاثیرات وقوع بحران زلزله حائز اهمیت. باید ذکر نمود که آمار دقیقی از جمعیت شناور شهر تهران نسبت به مناطق مختلف و در ساعات و روزهای مختلف موجود نیست و جا دارد که در این زمینه کار دقیقی شروع شود. نیاز داریم که بدانیم در ساعات روز و در روزهای کاری، تراکم جمعیتی نسبت به مکان های مختلف شهر تهران چگونه تغییر می کند، این امر در هنگام زلزله در برآورد تلفات جانی بسیار ضرورت داشته و در امر امداد و نجات نیز امری حیاتی است.

جمعیت زیاد " در معرض قرار گیری " را بالا می برد و در هنگام رخداد زلزله های بزرگ، تلفات جانی زلزله بیشتر خواهد بود، وجود ساختمان های ضعیف درجه آسیب پذیری را نیز بالا برده و روی هم رفته خطر پذیری لرزه ای بطور قابل ملاحظه ای بالا خواهد رفت. بنابراین دو مولفه ساختمان و جمعیت از اساسی ترین المان های خطرپذیر نقش اصلی را در مخاطرات زلزله تهران خواهند داشت.

ایسنا/