توصیه روانشناسان به هنگام تحلیل اوضاع و شرایط/

گرفتار تله های ذهنی نشوید

به نظر می رسد انعطاف پذیری، رفاه، و جستجوی خوشبختی برای هر کسی که مایل به جستجوی راهی برای دستیابی به آنها باشد در دسترس است و تقریباً به تعداد افراد روی زمین راه های پیشنهادی برای دستیابی به هر کدام وجود دارد.

کد خبر: ۲۵۰۸۵۴

۲۱ ارديبهشت ۱۴۰۱ / ۰۸:۰۲

به گزارش روزپلاس؛ به نظر می رسد انعطاف پذیری، رفاه، و جستجوی خوشبختی برای هر کسی که مایل به جستجوی راهی برای دستیابی به آنها باشد در دسترس است و تقریباً به تعداد افراد روی زمین راه های پیشنهادی برای دستیابی به هر کدام وجود دارد.

در این مطلب، روشی جایگزین برای تفکر در مورد مشکلات رایج (و کمتر رایج) که انسان ها با آن مواجه می شوند، مانند حملات پانیک، پرخوری عصبی، و اختلال وسواس فکری جبری را بررسی خواهیم کرد.

واقعیت منحصر به فرد خود ما، با توجه به دیدگاهی که از آن درک می کنیم، تغییر می کند. هر منظره ای که می بینیم با توجه به نوع نگاه ما تغییر می کند. مهمتر از آن، بسته به معانی متفاوتی که از چیزها می‌سازیم، می‌توانیم واکنش‌های بسیار متفاوتی نسبت به رویدادهای یکسان داشته باشیم، و هیچ دو نفری دقیقاً دیدگاه یکسانی نسبت به واقعیت ندارند.

چگونه با موفقیت ، میتوان مشکل ایجاد کرد؟

به نظر می رسد عقل سلیم باور کند که ارتباط مستقیمی بین نحوه شکل گیری یک مشکل و چگونگی تداوم آن وجود دارد. در حالی که این برای ما بدیهی به نظر می رسد، این یک نکته بی اهمیت نیست. این باور نتیجه یک رویکرد علمی خطی دیرینه است که در علوم طبیعی جایگزین شده است اما متاسفانه در روانشناسی نه.

با پیروی از رویکرد اسحاق نیوتن به علم، ما به علت و معلول یا تفکر خطی اعتقاد پیدا کردیم. با اتخاذ این منطق، اگر می‌خواهیم بدانیم چگونه یک مشکل را حل کنیم، نیازی نیست جز به دنبال علل اصلی بگردیم، و با انجام این کار، پس از درک چگونگی شروع آن، می‌توانیم مشکل را حل کنیم.

با این حال، اگر بیشتر مشکلاتی را که در سیستم‌های انسانی به وجود می‌آیند مطالعه کنید، مشاهده کرده‌ایم که اغلب هیچ ارتباط منطقی بین نحوه شکل‌گیری یک مشکل و نحوه حل آن وجود ندارد.

با این حال، یک «رابطه دایره‌ای» بین چگونگی تداوم یک مشکل و روش‌هایی که افراد برای حل آن تلاش می‌کنند و شکست می‌خورند وجود دارد. همانطور که در این وبلاگ نشان خواهم داد، اگر می‌خواهیم تغییری ایجاد کنیم، مهم است که روی راه‌حل‌های ناکارآمدی که توسط فرد یا سیستم انسانی تلاش می‌شود، تمرکز کنیم، اگر می‌خواهیم بر مشکلات موجود غلبه کنیم یا آنها را حل کنیم. اگر بتوانیم با موفقیت ، این راه حل های ناکارآمد را مسدود کنیم، می توانیم چرخه معیوبی را که فرد در آن گرفتار شده است، قطع کنیم. زمانی که این چرخه منفی قطع شود، تغییر اجتناب ناپذیر می شود.

با استفاده از یک ذهنیت راهبردی حل مسئله، می‌توانیم یک منطق به ظاهر ساده را برای حل مشکلات اتخاذ کنیم و افراد را از دشواری‌هایشان رها کنیم. افراد با استفاده از ترفندهای موثر، حواس پرتی رفتاری و فریب های ذهنی مفید می توانند خود را از پیچیده ترین مشکلات انسانی رهایی بخشند.

انسان‌ها، کمی مانند بسیاری از حیوانات، نمی‌توانند هر روز دنیا را از نو اختراع کنند و دوباره کشف کنند، بنابراین ما تمایل داریم استراتژی‌هایی را که در گذشته به خوبی کار کرده‌اند، به کار ببریم و دوباره به کار ببریم و به دنبال آن هستیم که آنها را برای مشکلاتی که در حال حاضر با آن روبرو هستیم به کار ببریم. اگر راه حل شکست بخورد، ما تمایل داریم یکی از دو کار را انجام دهیم.

ما یا بیشتر همان کار را انجام می دهیم یا کاملاً برعکس، که همه چیز را بدون تغییر می گذارد. این راه‌حل‌های تلاش‌شده ناموفق، زمانی که اعمال می‌شوند و سپس دوباره به کار می‌روند، معمولاً افراد بیشتری را درگیر می‌کنند و به طور فزاینده‌ای مکان‌های متفاوتی را در بر می‌گیرند، در نهایت سخت‌تر می‌شوند و در نهایت فرد را در مشکل خود به دام می‌اندازند.

وقتی به این نقطه می رسیم، واکنش های ما نسبت به مشکل خودبخودی شده است و دیگر نیازی به تلاش ذهنی برای تحریک آنها ندارد. به همین شکلی که هست می شود.

نحوه واکنش انسان ها به واقعیت، که برخی از شایع ترین اختلالاتی را که ما درمان می کنیم، ایجاد می کند، نه تنها یک پدیده زندگی روزمره است، بلکه می تواند (و اغلب هم چنین می کند) برای متخصصانی اتفاق بیفتد که حتی زمانی که راه حل های آنها تأثیر کمی دارند، به راه حل های آنها پایبند هستند.

برای بیماران برای متخصصان بسیار سخت است که ایده‌ها یا نظریه‌ها را حذف یا اصلاح کنند، حتی اگر برای بیمارانشان مؤثر نباشند. کدام استاد روان‌شناسی یا روان‌درمانی می‌خواهد اعتراف کند که راهبردهای سخت‌گیرانه و تحقیقاتی مجدانه اش نادرست یا ناکارآمد هستند؟ وقتی انسان‌ها دیدگاهی پایدار از جهان ایجاد می‌کنند، تمایل دارند تجربیات خود را از جهان به درک ما نزدیک‌تر و نزدیک‌تر کنند. ما اساساً واقعیت را با باوری که از آن داریم تطبیق می دهیم.

تله ذهنی چیست؟

گاهی برای ما اتفاقاتی پیش می آید که آن ها را به زبان خاصی تعبیر و تفسیر می کنیم. مثلا فلانی به من این گونه نگاه کرد یا چرا برای عید به منزل ما نیامد و...تمام این ها برخاسته از دیدگاه " من" هستند. اغلب اتفاقات زندگی ما برخاسته از همین نگرش ها و قضاوت های منفی است. تله فکر به معنی اسارت در افکار و باورهایی است که فرد را به سمت منفی اندیشی می برد و سلامت روان و کیفیت زندگی او را تحت تاثیر قرار می دهد. این تله به راحتی افراد را به سمت افکار ناخوشایند و تصمیمات اشتباه سوق می دهد اما کسانی که می توانند این تله ها را بشناسند سریع در دامشان نمی افتند.

أنواع تله های ذهنی:

1-ذهن خوانی

برای همه ما گاهی پیش می آید در جمع مهمانی یا دوستان مان با خود می اندیشیم که فلانی در مورد ما چه می گوید، چه ذهنی راجع به من می کند و مرا چگونه آدمی می داند. ممکن است اگر آشنایی از کنارمان رد شود و به ما سلام نکند، این را این گونه برداشت و قضاوت می کنیم که حتما از من خوشش نمی آید یا فکر می کند من ارزش احترام ندارم.

2-شخصی سازی

فرد در این حالت اتفاقات ناگوار را به شدت به خود نسبت می دهد. نسبت به خود بدبینی دارد و خودش را مقصر هر چیزی در زندگی می داند. او غیر منصافه به خودش می نگرد و به این موضوع توجه نمی کند که دیگران هم ممکن است سهمی در مسائل و مشکلات داشته باشند. برای مثال "ازدواجم به بن بست رسید چون من شکست خوردم و از پسش برنیامدم".

3-پیش گویی

در این تله ذهنی ، فرد آینده را پیش بینی می کند بدون آن که شواهدی در دست داشته باشد. فرد پیش بینی می کند که اوضاع بدتر خواهد شد یا اتفاق ناگواری در راه است. به عنوان مثال" من حتما در امتحان شکست می خورم" یا " این فرصت شغلی را امکان ندارد به دست آورم".

4-فاجعه سازی

فرد بر این اعتقاد است که آن چه اتفاق خواهد افتاد آن چنان دردناک و غیر قابل تحمل می شود که نمی تواند لحظه ای با آن کنار بیاید. و احساس اضطراب میکند. مثلا اگر من در امتحانات پایان ترم قبول نشوم وحشتناک می شود.

5-برچسب زدن

فرد یک ویژگی منفی خیلی کلی را به خود و دیگران نسبت می دهد. افکار منفی در ذهن وی ریشه دوانده. مثلا" من دوست داشتنی و جذاب نیستم" یا "او بی لیاقت است".

6-بی توجهی به جنبه های مثبت

در این تله ذهنی فرد اعتقاد دارد که دستاوردهای مثبت وی یا دیگران ناچیز و کلی هستند. برای مثال" این وظیفه زن است که خانه را تمیز کند، شق القمر نکرده است"یا "این چنین موفقیت ها که مهم نیستند خیلی راحت همه می توانند بدست آورند".

7-فیلتر ذهنی

فرد به طور افراطی و منحصرا بر جنبه های منفی تمرکز می کند و به ندرت به جنبه مثبت و مثبت گرایی، توجه نشان می دهد. مثلا" اگر نگاه کنی می بینی چقدر آدم هستند که اصلا از من خوششان نمی آید".

8-تعمیم افراطی

فرد صرفا بر اساس یک رویداد خاص یک الگوی منفی فراگیر را استنباط می کند. در این عادت بد،  شما تصور می کنید اگر اتفاقی بر حسب واقعیت برای شما افتاده، از این به بعد همیشه برایتان پیش می آید. مثلا اگر مغازه داری سر شما کلاه گذاشت این گونه فکر می کنید که از این به بعد همه مغازه داران با شما این چنین رفتار خواهند کرد.

9-تفکر دوقطبی| تله های ذهنی

فرد نگاه سیاه و سفید دارد و اتفاقات را به شکل منفی و کلی بیان می کند. مثلا " هیچ کس به درد آدم نمی خورد" یا " همه از من بدشان می آید". به واژه های همه و هیچ دقت کنید. این افراد دچار تله فکری هستند زیرا در دنیای واقعی چنین حرف هایی معنا ندارد.

10-تله بایدها

رویدادها بر مبنای این که چطور باید می بودند تعبیر می شوند نه بر مبنای این که واقعا چطور هستند. برای مثال باید خوب عمل کنم و اگر خوب عمل نکنم یعنی من شکست خورده ام. تله بایدها منجر به وسواس و کمال گرایی می شود. فرد فکر می کند که این اتفاق باید حتما بیفتد و اگر نیفتد یعنی پیامد ناگواری خواهد داشت.

راه رهایی از تله های ذهنی

حال که با تله های فکری آشنا شده‌اید بهتر است راه مقابله با آن را پیدا کنید راه های رهایی از تله های فکری به این صورت است که ابتدا مکث کنید و آنها را بشناسید با خود یک لحظه بیاندیشید که آیا این فکر من واقعیت دارد و کجاها این اتفاق دوباره افتاده. چه شواهد و مدارکی دال بر آن وجود دارد. بهترین راه های رهایی از تله ذهنی موارد زیر است:

• در زمان حال زندگی کنید. شما بهتر است در عین حال که نگاهی به آینده دارید و گذشته خود هم عبرت گرفته اید تمرکز خود را بر زمان حال متمرکز کنید.

• به افکار خود توجه کنید. گفتگوی درونی با خود را تغییر دهید و سعی کنید افکار مثبت داشته باشید.

• زمان هایی را به خود اختصاص دهید و خاطرات مثبت خود را به یاد آورید و آنها را یادداشت کنید. بدانید که شما در زندگیتان در کنار اتفاقات ناگوار دوران خوبی هم داشته اید.

• در برنامه زندگی خود تغییراتی ایجاد کنید سبک زندگی سالمی را در پیش بگیرید و ورزش کنید و رژیم غذایی مناسب را در اولویت قرار دهید. به خودتان اهمیت دهید و زمان‌هایی را فقط به خودتان اختصاص دهید. مسیر تغییر کردن بسیار سخت و پیچیده است پس برای طی کردن این مسیر احتیاج به مهربانی برای خودتان دارید.

• به سراغ فعالیت های مدیتیشن و آرام سازی برای خود بروید همچنین نیاز است مراقبه و تنفس عمیق هم داشته باشید.