از «بازی تاج و تخت» هر چی بگیم کَمه! + تصاویر

در انتهای تابستانی ده ساله خانواده های اشرافی دو قاره «وستروس» و «اسوس» بر سر پادشاهی هفت اقلیم به جان همدیگر می افتند. این داستان یک خطی پرمخاطب ترین سریال دنیاست، سریالی به نام «نبرد تاج و تخت» که براساس مجموعه داستان های فانتزی «ترانه آتش و یخ» نوشته «جورج آر. آر. مارتین» ساخته شده است.

کد خبر: ۲۶۱۳

۰۶ مرداد ۱۳۹۵ / ۱۳:۲۵

روزپلاس
1- شروع شد زمستون

بعد از آمدن فصل جدید از هر ده دوست مجازی، دو یا سه نفرشان صحنه بازگشت به زندگی «جان اسنو» را روی صفحات شخصی شان پست کرده بودند و من بارها و بارها و بارها دیدم که جان اسنو با چشم هایی گرد شده از خوابی به ظاهر عمیق می برد. همین جامعه آماری ساده نشان می دهد که به شکل تقریبی یک پنجم کاربران شبکه های مجازی از بازگشت جان اسنو خوشحال شده اند.

شاید یکی از اصلی ترین دلایل موفقیت این سریال حال و هوای فانتزی آن باشد. ترانه آتش و یخ بعد از مجموعه های «ارباب حلقه ها»، «هری پاتر»، «نارنیا» و «گرگ و میش» چندمین مجموعه داستان با طرح و توطئه سحر و جادو است که با اقبال کم نظیر جهانی مواجه شده است و این نشان می دهد که ژانر فانتزی نسبت به سایر ژانرها بیشتر مورد استقبال قرار می گیرد.

«جی جی آبرامز» نویسنده، تهیه کننده و کارگردان سریال «لاست» معتقد است ظرف سریال مناسب ترین ظرف برای شخصیت پردازی است و سریالی موفق است که شخصیت های قوام یافته بیشتری داشته باشد، آن وقت آدم های بیشتری به جای شخصیت ها می نشینند و با سریال ارتباط برقرار می کنند. شخصیت های قوام یافته نبرد تاج و تخت از تمام سریال های این چند سال اخیر بیشتر است پس به عقیده آبرامز راه هموارتری هم تا موفقیت دارد.

اگر شخصیت «ند استارک» در همان ابتدای کار کشته نمی شد یا اگر روزی که کست سریال بسته می شد، «شان بین» برای این نقش در نظر گرفته نمی شد، اگر نسل خانواده استارک از روی زمین برداشته نمی شد، باز هم این سریال همین قدر مفوق بود؟ نویسنده با یک ترفند هوشمندانه غافلگیری را از انتهای اثر به ابتدا و میانه اثر منتقل کرده است و با از بین بردن حاشیه امنیت اثر منتقل کرده است و با از بین بردن حاشیه امنیت شخصیت های اصلی تعلیق اثر را تا آن جایی که می شود زیاد کرده است. این ناپایستاری کمک زیادی به همراهی مخاطب با نبرد تاج و تخت کرده است.

اما نکته دیگری که به موفقیت سریال کمک می کند، بازی ادونچر خط روایی با زندگی حقیقی مخاطب است. داستان سریال در مورد جنگ خانواده ها و امپراطری هاست، اما بیشتر از جنگ ما با پشت صحنه جنگ سر و کار داریم با سیاست های مهره های ارزشمند و مخاطب این روزها دوست دارد که جدی گرفته شود.

یک وقتی یک برنامه طنز سیاسی مخاطبان زیادی پیدا کرد، نه به این خاطر که سیاست را خوب تشریح می کرد یا زیادی بانمک بود؛ بلکه به این خاطر که خیلی ها به بهانه این برنامه خیال کردند که حالا چیزی از سیاست می دانند. نبرد تخت و تاج هم با مخاطبش چنین معامله ای می کند.

مخاطب اثر را نگاه می کند و از کشف سیاست های به ظاهر پنهان در داستان لذت می برد و آن ها را با وقایع سیاسی جهان تطبیق می دهد و از این کشف با خودش سرخوش است، سرخوش از این که امروز نسبت به دیروز مخاطب جدی تری است اما ارزش محتوایی ترانه آتش و یخ در بهترین حالت هم سنگ هری پاتر است و «تیریون لنیستر» در بهترین حالت به اندازه شخصیت پروفسور «اسنیپ» در «هری پاتر» پیچیده است اما هیچ کس از بازی خوانی شخصیت اسنیپ خوش خوشانش نمی شد، چرا که سیاست خانم رولینگ در بسط و توسعه داستان های هری پاتر چنین داد و ستد کاسب کارانه ای با مخاطب نبود. «خانه پوشالی» با بازی «کوین اسپیسی» از دیگر سریال های موفق این روزهاست که با همین استراتژی در دل مخاطب نفوذ می کند.

نمی دانم چقدر با بازی Clash Of Clans آشنایی دارید؟ سازنده این بازی یک کمپانی فنلاندی است به نام «سوپر سل» که روزانه پنج میلیون دلار درآمد از این بازی کسب می کند. این بازی در هشتاد کشور از صد و ده کشور دنیا محبوب ترین بازی موبایلی است.

بیشتر از نصف دوستانم گرفتار این بازی هستند و روزانه وقت قابل توجهی را صرف این بازی می کنند. این بازی یک نبرد استراتژیک است میان دهکده شما با دهکده های دیگر. سربازان شما هم اژدها و بربر و کاندار و جادوگر و... هستند. به نظر شما کاربران این بازی اگر بخواهند سریال تماشا کنند چه سریالی تماشا می کنند؟ دو سال پیش شرکت های بازی سازی «کونامی» و «ای ای اسپرت» اعلام کردند سال های یکه جام جهانی و  جام ملت های اروپا برگزار می شود فروش بازی های «پی. ای. اس» و «فیفا» بین چهار تا شش برابر سال های دیگر است. این امثال را خودتان تعمیم بدهید به نبرد تاج و تخت و چکاچاک قبیله ها...

با همه این ها و با رعایت جانب انصاف پیش از هر چیز دلیل موفقیت این سریال باید خط داستان جذاب و گیرای آن و بازی خوب شخصیت ها و کارگردانی حرفه ای این اثر باشد و تمام این گمانه زنی ها بعد از قبول کیفیت بالای این اثر معنا پیدا می کند.

2- مردگان در راهند

فصل ششم با غافلگیری های بسیار خوبی شروع می شود؛ اما اگر خیال می کنید من این غافلگیری ها را لو می دهم اشتباه می کنید، چون ممکن است هنوز خیلی ها سیزن ششم را شروع نکرده باشند.

سریال بازی تاج و تخت اقتباسی بسیار خوب از پرفروش ترین مجموعه داستان های فانتزی جورج آر. آر. مارتین یعنی ترانه یخ و آتش است. نویسنده به عنوان مشاور فیلمنامه حضور دارد و شاید این یکی از دلایل مهم برای نتیجه درخشان این اقتباس باشد. بازی تاج و تخت شاید در وهله اول یک رسیال جذاب و عامه پسند به نظر بیاید، اما در پشت آن مفاهیمی است که باعث شده هم مخاطب خاص و هم عام با تحسین به آن بنگرند و امتیاز بالایی از سوی منتقدان کسب کند؛ مفاهیم و ارزش هایی چون عشق، قدرت، دانایی، خیانت، طمع، فساد، وفاداری و عقوبت خیانتش را می بیند.)

در قالی دیالوگ های از یاد نرفتنی و از زبان شخصیت های از یاد نرفتتنی همچون تیریون لنیستر به خوبی باورپذیر بوده و تاثیر بسزایی بر جان مخاطب می گذارد. فراتر از هر چیز بازی تاج و تخت بیش از آن که فکر کنیم غیرمنتظره است؛ مرگ شخصیت محبوبی چون ند استارک در پایان فصل یک، مرگ راب و مادرش در فصل سه، مرگ استنیس بارتئیون در فصل پنج، قربانی کردن دخترش و... درواقع مخاطب با آنچه فکر نمی کند غافلگیر می شود.

این سریال به قدری غنی است که توانست دو تن از دوست داشتنی ترین شخصیت هایش- راب و کیتلین استارک- را در اپیزودی که دل میلیون ها نفر را شکست، بکشد و همچنان با زیبایی بی رحمانه؛ تسلط بی حرف و حدیث و خیلی از بازیگران بی مانند در تلویزیون به پیش رود. در این سریال مردان فاتح و مغلوب وجود دارند، گرچه اغلب یک تلفیق دائما در حال تغییر از این دو دیده می شود. اما برخلاف بیشتر نمایش های شبه تاریخی، زنان نیز به اندازه مردان می توانند تحسین، نفرت و توجه مخاطب را برانگیزند. کیست بین ما که نگران آنچه آریا استارک (با بازی میزی ویلیامز) مجبور بود تحمل کند، نبوده باشد؛ کدام زن است که در خفا دلش نمی خواسته او را «کِلِیسی» صدا کنند؟

نوشتن کار فانتزی بسیار دشوار است و معدود کسانی از عهده اش بر می ایند چرا که باید دنیایی نوین بسازی؛ دنیایی که مولفه هایش واقعی است، اما حوادث و اتفاق ها جادویی اند و این جادو باید برای مخاطب باورپذیر باشد. همچون جورج آر. آر. مارتین رمان نویس که دست به خلق دنیایی زده است که در آن نه تنها اژدهاها و وایت واکرها حضور دارند، بلکه پادشاهان بسیار جوان بیمار و جادوگران سرخ قاتل، کودکان نیمه فلجی که با کلاغ های سه چشم حرف می زنند و شاهزاده های کوتوله ای که هم مکارند و هم نجیب و هم بخش مهمی از این جهان هستند.

وقتی چنین اثری قرار است به سریال تبدیل شود، کار بسیار دشوارتر می شود؛ کشاندن جادو از میان صفحات به تصویر، مارتین، با دقت افسانه ای بافته که دنیای مدرن به آن اهمیت می دهد. شمشیرها و جادوگری باعث جذاب شدن آن شده اند، اما جذابیت این سریال به طیف وسیعی از درونمایه ها مانند عشق و مرگ، انتقام و وفاداری، آزادی و بردگی؛ حرص و بخشندگی، فرماندهی و فرمانبری، هوس و شفقت، والدین و فرزندان و تعهد یک فرد مجرد به خانواده، خدا و گذر زمان وابسته است.

جادوی تصویر نیز به کمک مارتین آمده تا از جهان داستانی او سریالی بسازد که به گفته سختگیرترین مخاطبین یا منتقدان بهترین سریالی است که تاکنون ساخته شده. این روزها هم که نمایش فصل ششم آغاز شده است؛ فصلی که در آن مردگان در راهند...

3- این فانتزی های لعنتی

این روزها هر کجا سرک می کشیم، صحبت از شخصیت ها، قصه و یا حتی دیالوگ هایی از ابرسریال «بازی تاج و تخت» است. این که آیا در پی شروع جنجالی فصل ششم، دنی بی خیال اسوس می شود؟ آرای و تیریون چه می شوند؟ جان اسنو به داستان باز  می گردد؟ و بسیاری ازین دست... به راستی چه می شود که داستانی این قدر تعلیق ایجاد می کند؟ که حتی عام ترین مخاطب ها را این طور درگیر می کند؟

همه ما می دانیم سریال «بازی تاج و تخت» اقتباسی بی نظیر از مجموعه رمان های «نغمه یخ و آتش» نوشته جورج آر. آر. مارتین است و نام خود را از رمان اول این مجموعه یعنی «بازی تاج و تخت» گرفته است اما این جا، این که یک اثر فانتزی آن هم از نوع فرادستش (high Fantasy) چطور می تواند این گونه در سرتاسر دنیا مخاطب جذب کند و به عنوان پربیننده ترین و ماناترنی اثر در مدیوم تلویزیون نام بگیرد، سوال بزرگی است که پیش می آید؟

چرا که ژانر فانتزی همواره ژانر مهجوری بوده است و بالطبع فروش و حفظ این ژانر یکی از به مراتب دشوارترین کارهاست. البته بعد از سه گانه «ارباب حلقه ها» و همچنین «هری پاتر» به جهان ثابت شد یک اثر فانتزی که نه تنها سرپا باشد، بلکه هر زمان اراده کند بتواند پرواز کند و به کشف کوتوله هایی از سرزمین لی لی پوت برود، چقدر می تواند روی روح جمعی دنیا تاثیر بگذارد. و از آن طرف، دریافتیم ذهن دنیا چقدر تشنه تخیل است و از دساتان های هزار بار گفته شده (هر چقدر هم استادانه باشند) به نوعی فراری است. چیزی غیر از این نمی تواند باشد که در نگاه اول یک سریال را تا این مرحله همه گیر کند.

اگر بخواهیم به فرمول همیشگی عرضه و تقاضا هم رجوع کنیم، یک رمان نویس هوشیار ذهن جمعی بشر را می کاود (تقاضا) و براساس آن اثری خوش کیفیت را خلق می کند (عرضه). اثری که این چنین، لایه لایه و خط به خط پیش می رود بی آن که هیچ کدام ازین خطوط و لایه ها وجود و حضور یکدیگر را زیر سوال ببرند، یا حتی کمرنگ کنند!

همه ما اگر کمی، فقط کمی، محتاطانه به موضوع نگاه کنیم، ترس وجودمان را فرا می گیرد؛ این که چطور شخصیت های محبوبمان یکی پس از دیگری کشته می شوند و ما همچنان نمی توانیم چشم از جعبه جادو برداریم (این سریال- مانند نسخه کتاب- با مخاطب خود یک قرار ساده می گذارد. تو وقتی از شخصیتی خوشت می آید یا از او منفور می شوی، من او را خواهم کشت) و یا این که هر بار با شروع ریزقصه ای جدید، ترسی توأمان در وجودمان پا می گیرد که نه... لعنتی، ادامه نده! این دفعه دیگه مارتین گند می زند! ولی نه... قصه از جای دیگری آب می خورد.

به گفته خود مارتین (خالق بازی تاج و تخت) منبع الهام اصلی او مجموعه کتاب های «شاهان نفرین شده» بوده است که روی نسخه های چاپی جدید این کتاب، عبارتی که حتی از عنوان اصلی آن بیشتر خودنمایی می کند حک شده است: «بازی تاج و تخت اصلی».

اما این تمام ماجرا نیست. ممکن است از خود بپرسیم خانم رولینگ، فانتزی هری پاتر را از کجا الهام رگفت؟ و در جواب فکر کنم اکثر ما می دانیم که او ماجراهای هری پاتر را در خواب دید. اگر کمی به موضوع دقیق شویم، در می یابیم که در خلق فانتزی هایی این چنینی، نیروی فراتر از خود بشر دخیل است. من نمی خواهم بگویم که این نیرو دست های پشت پرده شخص شیطان است، نه! ولی الاقل مطمئنم ماهیتی است که از قرن ها پیش وجود داشته و به این آسانی ها هم سر رفتن ندارد. به گمانم برگ برنده این نوع فانتزی ها و به کل داستان هایی که نمی دانیم از کجا و چطور به اعماق جانمان می نشینند، استفاده از تقابل خیر و شر است. نباید انرژی حیرت انگیز دو عنصر خیر و شر را فراموش کنیم.

جالب است بدانیم خود نویسنده مارتین هم در مصاحبه ای با وال استریت ژورنال این طور بیان کرده: «شما هنوز دارد درباره آدم ها و وضع زندگی شان می نویسید و همین طور بر همین اساس هم شروع به تحلیل یک به یک شخصیت ها می کنید. ولی فراموش می کنید هرچه هست در بطن قضیه است.

در بطن داستان باید یک حقیقیت باشد. من همیشه به سخنرانی فاکنر موقع نوبل گرفتن اشاره می کنم که می گفت: «قلب آدم ها همیشه با خودشون در جنگه» من این جمله رو قبول دارم و معتقدم این است که ارزش نوشتن دارد. و اعقتاد دارم این جنگ درونی چیزی جز تضاد خیر و شر نیست. پس اهمیتی ندارد که توی چه ژانری بنویسیم. حالا اگر اژدهایی در کار نباشد و به جایش یک کارآگاه خصوصی باشد و یا یک کابوی هفت تیرکش، باز هم من در مورد جنگی که در قلب آدم هاست می نویسم. و اگر جز این باشد ارزش خواندن ندارد.»

در پایان، اگر از میزانسن و فیلمبرداری حیرت انگیز، دیالوگ های استادانه سریال (که این روزها تبدیل به سرمشق در کلاس های دیالوگ نویسی شده است.) سناریوی هوشمندانه، بازی های فراموش نشدنی، موسیقی تیتراژ و در کل از تیم نویسندگان و کارگردان های مختلف سریال بگذریم، از لوکیشن های جا به جا و منحصر به فرد آن نمی توان گذشت و به جرات می توان گفت تا به حال هیچ سریالی از نظر موقعیت جغرافیایی به گرد پای سریال «نبرد بر سر تِرون!» نرسیده است.

•    ساخت هر قسمت از این سریال ده میلیون دلار برای تهیه کنندگانش آب خورده و آن را به یکی از پرخرج ترین سریال های تاریخ تبدیل کرده است.

•    در پنج فصل اول این سریال هفتصد و چهار مرگ رخ داده است؛ به طور متوسط چهارده مرگ در هر اپیزود.

•    عنوان بندی سریال حدود نود و دو ثانیه طول می کشد؛ یعنی زمان کافی برای سفارش یک عدد پیتزا، پیامک زدن به دوست و آشنا، آپدیت کردن صفحه شخصی در شبکه مجازی و نیم جوش کردن آب در کتری!

•    چهل و دو درصد از بینندگان این سریال را خانم ها تشکیل می دهند. چه کسی می گوید که خانم ها علاقه ای به فانتزی ندارند؟

•    پخش سریال گیم آو ترونز توانست نسل یک گونه در معرض خطر خوک را حفظ کند. مزرعه ای در Co Armagh نزدیک به محل فیلمبرداری، به کمک این سریال و نیاز دائمی که به حیوانات قرون وسطایی داشتند، توانست تجارت خود را از نابودی نجات دهد. از این مزرعه تعدادی گوسفند و مرغ چاق و چله، یک خر، یک بز و یک گوزن قرمز نیز در بازی تاج و تخت حضور دارند!

•    دو ماه طول کشید تا ابزارسازان توانستند با استفاده از دویست شمشیر، تخت آهنی دو و نیم متری معروف این سریال را بسازند.

•    ده نفر از بازیگران این سریال پیش از این در مجموعه فیلم های هری پاتر نیز نقش اشته اند که مهم ترینشان ناتالیاتنا (اوشا/ تانکس)، میشل فیرلی (کاتلین استارک/ مادر هرمیون) و دیوید بردلی (راب استارک/ آرگوس فیلچ) هستند. همچنین شش نفر از بازیگران قبلا در مجموعه جنگ ستارگان جلوی دوربین رفته اند.

•    فقط در فصل پنجم این سریال، پنج هزار نفر به عنوان سیاهی لشکر حضور داشت و هزار و دویست نفر جزو عوامل پشت صحنه بودند.

•    بخش های مختلف این سریال در هفت کشور فیلمبرداری شده است؛ شمال ایرلند، اسپانیا، کرواسی، مراکش، مالت، ایسلند و کاندا.

•    هر قسمت از این سریال به طور متوسط چهار میلیون بار به صورت غیرقانونی دانلود می شود.

•    کلاه گیس امیلیا کلارک برای بازی در نقش مادر اژدهای تارگارین، هفتاد سانتی متر طول داشت و با موی انسان ساخته شده بود. ساخت این کلاه گیس هفت هزار دلار خرج روی دست تهیه کنندگان گذاشت.

•    برای هر اپیزود از این سریال بیش از هفتصد دست لباس تهیه می شود.

•    دیوید بینف (یکی از سازندگان سریال) برای شوخی به پیتر دینکلیج بازیگر نقض تیریون) زنگ  زد  گفت همه برنامه ها برای ساخت سریال لغو شده است! شش ساعت طول کشید تا دینکلیج بفهمد این فقط یک شوخی بوده است.

•    بسیاری از شخصیت ها که در طول سریال می میرند یا کشته می شوند، در کتاب بازی تاج و تخت که توسط جورج آر. آر. مارتین نوشته شده، زنده می مانند.

منابع:

Nytimes
Los Angeles Times
IMDB

- کتاب راهنمای ژانر (نشر چشمه)
- سایت مجله گلمور

گرداوری: رامبد خانلری - آرام روانشاد - سحر سرمست

مترجم: مستانه تابش