بازی های رایانه ای، بد یا خوب ؟

دنیای همه ما دهه 60 ها و قبل تر از آن را بازی های گروهی لی لی، خانه هایی که با پشتی های ترمه در گوشه اتاق می ساختیم و در کنارش دیدن کارتون هایی نظیر سیندرلا، حنا دختری در مزرعه، پسر شجاع، بچه های کوه آلپ و دنیای شیرین دریا از قاب جادویی پر کرده است.

کد خبر: ۲۶۹۳۹

۲۷ بهمن ۱۳۹۵ / ۱۹:۰۰

به گزارش روزپلاس ، کارتون هایی که از هر کدام از آنها درسی می گرفتیم، از زنان کوچک که هر کدام از دختران آن دنیایی داشتند و برای ما دخترها الگو می شدند یا پسر شجاع که نمادی از شجاعت و غیرت برای پسران بود، دنیای شیرین دریا با بازی زنده یاد پوپک گلدره هم دنیایی پر ماجرا را هر هفته به کودکان می داد و ما را سر ساعت مشخص به پای تلویزیون فرا می خواند.
داستان چاق و لاغر و قصه های تا به تا هم دو کارتون محبوب و معروفی بودند که هر صبح جمعه ما بچه های دهه 60 به ذوق و شوق دیدن آنها از خواب بیدار می شدیم و چاشنی خوردن صبحانه تنها روز تعطیل ما می شد.

بچه هایی که اوقات فراغت شان را با وسطی کردن در کوچه، فوتبال دستی، خاله بازی و قایم باشک پر می کردند و بعد از بازی آنقدر خسته می شدند که نایی برای حرف زدن نداشتند.

وضعیت خانه های آن زمان هم مثل خانه های امروزی نبود، خانه هایی بزرگ که در هر کدام بین چهار تا پنج بچه قد و نیم قد با رده های سنی مختلف از نوزاد شیرخوار گرفته تا محصل و دانشجو پیدا می شد و موقع بازی فریاد شادی را در خانه و حیاط آن طنین انداز می کرد.

دنیایی که سرشار بود از هیاهوی کودکانه، فریادهایی که از ته دل بلند می شد و در خانه ها می پیچید و یا دعواهای کودکانه که بین بازی ها راه می افتاد.

اما رفته رفته با افزایش جمعیت دهه 80 بود که آپارتمان ها همچون قارچ در گوشه گوشه شهرها رشد کردند و ابعاد خانه ها نیز به موازات آنها کوچک و کوچکتر شدند.

کوچک شدن فضای زندگی، کوچک کردن خانواده ها را بدنبال داشت بطوری که زوج ها دیگر تمایلی به داشتن بچه زیاد نداشتند و بتدریج دو فرزندی و در نهایت امروز تک فرزندی را سر لوحه اصلی زندگی شان قرار دادند.

خانه هایی که مثل خانه های قدیمی قبل دیگر خبری از سر و صدای بچه ها نیست و آپارتمان هایی که همه هیاهوی کودکان را با خود بلعید و طبقه های آن هر روز بیشتر رشد کرد.

در این میان بود که رفته رفته تکنولوژی به کمک خانواده ها آمد تا سرگرمی بچه ها شود، بعد از رایانه ها، تبلت و در نهایت گوشی های همراه پیشرفته امروزی با انواع بازی های متنوع، سرگرمی دوست و یاور بچه های امروزی شدند.

بازی های رایانه ای که بچه ها را ساعت ها به تنهایی سرگرم خود می کند بدون اینکه نیازی به فضای زیاد و یا همبازی یا تحرک جسمی خسته کننده داشته باشند، دوست و یاور بچه ها شد.

اگر چه خانواده ها نیز ابتدا بازی های رایانه ای را سرگرمی خوب و مناسبی برای بچه ها دیدند ولی رفته رفته کنترل از دست خانواده ها خارج شد بطوری که بچه ها به نوعی معتادگونه به این بازی ها روی می آورند.

بازی های رایانه ای که در روزهای نه چندان دور غالب والدین آن را داشتن کلاس برای فرزندشان می دانستند امروزه به دغدغه جدی برای آنها تبدیل شده تا روی آوردن بیش از حد بچه ها به این بازی ها را نوعی اعتیاد قلمداد کنند.

** بازی های رایانه ای ارتباط و تعامل کودکان را کاهش می دهد

یک کارشناس علوم اجتماعی در این خصوص نقش بازی های رایانه ای را در کاهش ارتباط و ایجاد تعامل بین کودکان موثر دانست و گفت: کودک در حین رشد جسمی به ارتباط نیاز داشته تا بتواند مهارت بروز انواع احساس اعم از خشم و عاطفه را فرا بگیرد و عمده این مهارت ها در ارتباط های مختلف و انجام بازی با همسن و سال حاصل می شود.

شراره نیک روش اظهار کرد: زمانی که کودک بجای بازی با همنوع خود به بازی های رایانه ای روی می آورد در بروز احساسات خود ناتوان و بی تفاوت شده و اولویت نخست او در برقراری ارتباط اتکا به وسیله بازی می شود.

وی افزود: در کودکانی که عمده زمان آنها صرف بازی های رایانه ای شده مهارت گفتاری و کلامی شان کاهش یافته و موجب اختلال در برقراری ارتباط آنها نه تنها در کودکی بلکه در بزرگسالی می شود.

به گفته این کارشناس، از طرفی روی آوردن بچه ها با بازی های رایانه ای در نحوه ارتباط فرزند با پدر و مادر نیز تاثیر گذاشته بطوری که مانع رشد روابط عاطفی و اجتماعی اش با والدین خود می شود.

نیک روش با تاکید بر اینکه کودک به انجام فعالیت های جسمی نیاز دارد، گفت: انجام بازی های رایانه ای موجب عدم تحرک کودک شده و مانع فعالیت جسمی آنها می شود در حالیکه کودک برای رشد نیاز به جنب و جوش و حرکت دارد.

** رعایت وقت دستاورد مثبت بازی های رایانه ای

نیک روش معتقد است: با وجود آثار مخرب بازی های رایانه ای روی کودکان ولی زمان و وقت را برای آنها تعیین کرده و به آنها فعالیت و بازی را در بازده زمانی مشخص تنظیم و تعیین می کند.

به گفته وی، اگر چه خانه های امروزی و روی آوری به فرهنگ آپارتمان نشینی فضا را برای بازی کردن کودکان محدود کرده ولی این نوع بازی ها باید با رعایت محدوده زمانی مشخص انجام شده و در کنار آن کودکان فعالیت جسمی و بازی های گروهی را داشته باشند.

** نباید زمینه ترغیب بازیهای رایانه ای برای کودک فراهم شود

معاون امور اجتماعی اداره کل بهزیستی ایلام نیز معتقد است: از نظر روانشناسی بازی های رایانه ای مزایای مثبتی ندارد چرا که موجب کاهش تحرک و ارتباطات اجتماعی کودک می شود بطوری که بر خلاف بازی های گروهی و فردی که کوک مقوله مشارکت و دفاع از حق خود و انجام کار گروهی را فرا می گیرد در این بازی ها امکان فراگیری آنها وجود ندارد.

زهرا همتی با بیان اینکه لازمه کودکی داشتن نشاط و شادابی است، گفت: عمده این بازی ها جنبه خشونت و رقابت ناسالم داشته و در آنها فضاهای دوستانه و محبت آمیز کم است ضمن اینکه عمده بچه ها در بازی های رایانه ای از نظر روانی خشم و خشونت را تجربه و کسب می کنند.

وی اظهار کرد: انجام زیاد بازی های رایانه ای وابستگی روانی زیادی بدنبال دارد و چنانچه بدرستی مدیریت نشود به حالت اعتیاد آور برای بچه ها تبدیل می شود که در صورت محروم شدن از آن حالت بی قراری شدید و ناراحتی و گریه خواهند داشت.

همتی با تاکید بر اینکه نباید زمینه ترغیب کودکان به سمت بازی های رایانه ای فراهم شود، افزود: محتوای بازی های رایانه ای داخلی آموزشی نبوده و همین مساله موجب جذب کودکان به بازی های رایانه ای تولید خارجی و غیر مجاز می شود.

وی ادامه داد: اما با این وجود واقعیت های دنیای امروزی را باید پذیرفت چرا که نمی توان آنها را حذف کرد بلکه با مدیریت درست باید آنها را در کنترل در آورد بطوری که برای کودکان وقت معین تعیین کرده و اجازه ندهیم مدت زمان زیادی را بازی رایانه ای اختصاص دهند.

همتی اضافه کرد: از طرفی والدین نیز باید فضایی را فراهم کرده تا کودکان تجربه بازی با همسالان خود را داشته و بدون روی آوردن به بازی های رایانه ای به فعالیت های جسمی نشاط آور بپردازند.

**ضرورت مدیریت صحیح بر بازیهای رایانه ای کودکان

معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام نیز در خصوص کودکان و بازی های رایانه ای معتقد است: گذر زمان و رشد علوم گوناگون موجب تغییر و تحول شگرفی در سبک و شئون مختلف زندگی شده که در این میان کشف پدیده ای به نام بازی های رایانه ای حامل تاثیرهای منفی و مثبتی است که فرار از آن اجتناب ناپذیر و مدیریت آن بسیار دشوار خواهد بود.

عمران خودآموز تاکید کرد: کودکان و خردسالان به عنوان اصلی ترین جامعه هدف این ابزار نوپدید در مقابل آن بسیار آسیب پذیر ترند بطوری که روی آوردن کودکان به رایانه و محو شدن در فضایی غیر واقعی نخستین آفت و آسیب این فضای غریب و میهمان ناخوانده سفره منزه ایرانی ها است.

وی افزود: کودکی که طبیعت و سرشت او با عناصر طبیعت بکر و بی همتای الهی عجین شده و چابکی و چالاکی وجه ذاتی اوست ساعت ها خود را در فضایی خیالی و وهم آلود رایانه اسیر و گاهی آنچنان مسحور می شود که راه پس و پیشی برایش باقی نمی ماند.

خودآموز اضافه کرد: از طرفی کودکان تعبیه شده در صندوقچه های آپارتمانی و بریده شده از بازی های طبیعی و بومی محلی که شادی و نشاط و تحرک وجه تفکیک ناپذیر آنها بود اکنون در برابر سیل فراگیر این بازی های جذاب و جایگزین رایانه ای چه راه و سرمشقی می توانند داشته باشند؟

وی در خصوص راهکارهای مقابله با این مساله اظهار کرد: در نخستین گام انرژی و انگیزه کودکان با تفریح های سالم و بازی های بومی، محلی باید تخلیه تا بتوانند در تعامل با طبیعت، جسم و روح سالمی داشته باشند.

وی گفت: والدین در صورت روی آوردن کودکان به بازی های رایانه ای آنها را نباید به حال خود رها کرد بلکه با استفاده از راهکارهایی که متخصصان این حوزه تجویز می کنند آنرا بدرستی مدیریت کنند.

خودآموز روی آوردن به بازی های رایانه ای ایرانی که محتوای بومی دارند و برگرفته از فرهنگ میهنی ما هستند را راهکار دیگر اعلام کرد و گفت: این کار به مراتب می تواند آسیب های استفاده از این بازی ها را کاهش دهد.

معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام اضافه کرد: همچنین استفاده از بازی هایی که همزمان ذهن و جسم را به حرکت وا می دارد گزینه مناسبی برای کودکان کم تحرک خواهد بود.

ابتدای هفته جاری نخستین نمایشگاه بازی های رایانه ای در مجتمع فرهنگی، هنری ارشاد اسلامی ایلام گشایش یافت که فعالیت این نمایشگاه مغایر با صحبت هایی است که کارشناسان حوزه فرهنگی و اجتماعی استان در خصوص معایب بازی های رایانه ای کودکان در این گزارش دارند.

نمایشگاهی که علاوه بر ارائه جدیدترین بازی های رایانه ای قرار است بین کودکان بازدید کننده بیش از پنج هزار نسخه بازی رایانه ای رایگان نیز توزیع کند.

** برپایی نمایشگاه ها راهکار مقابله با بازیهای غیر مجاز رایانه ای

رئیس ستاد مبارزه با بازی های غیر مجاز رایانه ای کشور می گوید: برپایی این نمایشگاه ها برای مقابله با روی آوردن کودکان به بازی های غیر مجاز رایانه ای است.

خسرو کرد میهن گفت: بازی های غیر مجاز رایانه ای مصداق جدی جنگ نرم است که به عنوان یک رسانه بسیاری از اهداف و ترفندهای جنگ نرم دشمنان را بین مردم رواج می دهند.

وی با اشاره به اینکه هم اینک 23 میلیون ایرانی کاربر بازی های رایانه ای هستند گفت: از این تعداد نزدیک به 80 درصد معادل 18 میلیون نفر از قشر جوان و نوجوان هستند که این تعداد کاربر رقم قابل توجهی بوده و ضرورت اهتمام مسئولان فرهنگی و غیر فرهنگی برای مقابله با این آسیب را دو چندان می کند.

وی گفت: متاسفانه به علت عدم عضویت جمهوری اسلامی ایران در کنوانسیون کپی رایت متاسفانه انواع بازی های غیر مجاز رایانه ای بصورت کپی در کشور توزیع که آسیب جدی به کاربران آنها وارد می کند.

رئیس ستاد مبارزه با بازی های غیر مجاز رایانه ای کشور اضافه کرد: این ستاد به منظور پیشگیری و مبارزه با بازی های رایانه ای غیر مجاز در دو حوزه فعالیت داشته که نخستین آن مقابله و جمع آوری عرضه کنندگان بازی های رایانه ای غیر مجاز با مشارکت نیروی انتظامی است.

وی اقدام دیگر این ستاد را به عنوان مهمترین کار فعالیت های فرهنگی اعلام کرد و گفت: در این زمینه اقدام های خوبی با آموزش و پرورش انجام گرفته و بصورت مستقیم موارد ناشی از آسیب های غیر مجاز از طریق اولیا مدارس به دانش آموزان آموزش داده می شود.

کرد میهن، برپایی نمایشگاه های بازی های رایانه ای مجاز را از دیگر فعالیت های فرهنگی این ستاد برای پیشگیری از روی آوردن کاربران به بازیهای غیر مجاز اعلام کرد و گفت: در این نمایشگاه ها زمینه حضور جوانان و نوجوانان در کنار خانواده های شان فراهم که ضمن آگاهی آنها نسبت به آسیب های بازی های رایانه ای غیر مجاز اطلاع رسانی لازم به بازدیدکنندگان انجام خواهد گرفت.

وی با بیان اینکه این نمایشگاه ها در بیشتر استان های کشور تاکنون برگزار شده بیان کرد: برپایی نمایشگاه های بازیهای رایانه ای مجاز بصورت گسترده تر سال آینده نیز در دستور کار این ستاد قرار دارد.

دومین نمایشگاه رسانه های دیجیتال و نخستین نمایشگاه بازی های رایانه ای استان ایلام 25 تا 29 بهمن در مجتمع فرهنگی، هنری ارشاد اسلامی ایلام از ساعت 14 تا 22 پذیرای علاقه مندان است.