معرفی انواع روش‌های پرداخت و انتقال وجه در ایران

در دنیای امروز، تنوع روش‌های پرداخت و راهکارهای انتقال وجه یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های توسعه اقتصاد دیجیتال و تجارت الکترونیک به‌شمار می‌رود. این روش‌ها علاوه بر نقش اساسی در تسهیل تراکنش‌های مالی، به کاربران و کسب‌وکارها این امکان را می‌دهند که فرآیندهای پرداخت خود را با امنیت و سرعت بیشتری انجام دهند. در این مقاله، به بررسی انواع راهکارهای پرداخت در ایران پرداخته و مزایای هر کدام را بررسی خواهیم کرد.

کد خبر: ۳۲۰۳۹۲

۲۹ دی ۱۴۰۳ / ۱۸:۴۱

به گزارش روزپلاس، در دنیای امروز، تنوع روش‌های پرداخت و راهکارهای انتقال وجه یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های توسعه اقتصاد دیجیتال و تجارت الکترونیک به‌شمار می‌رود. این روش‌ها علاوه بر نقش اساسی در تسهیل تراکنش‌های مالی، به کاربران و کسب‌وکارها این امکان را می‌دهند که فرآیندهای پرداخت خود را با امنیت و سرعت بیشتری انجام دهند. در این مقاله، به بررسی انواع راهکارهای پرداخت در ایران پرداخته و مزایای هر کدام را بررسی خواهیم کرد.

راهکارهای پرداخت حضوری

=    پرداخت نقدی در محل تحویل Cash on Delivery)‌): این روش بیشتر در فروشگاه‌های آنلاین برای ارسال کالا به مشتریان به کار می‌رود؛ مشتری وجه را پس از دریافت کالا به‌صورت نقدی پرداخت می‌کند.

=    پرداخت نقدی در فروشگاه‌های فیزیکی: مشتریان می‌توانند در فروشگاه‌ها هزینه کالا یا خدمات را به شکل حضوری با پول نقد بپردازند. با این حال، این روش به دلیل ریسک‌های امنیتی و کاهش استفاده از پول نقد، کمتر مورد استقبال قرار می‌گیرد.

=    پرداخت از طریق کد QR: اسکن کد QR از طریق گوشی‌های هوشمند، مشتریان را به صفحه پرداخت هدایت می‌کند. این روش به دلیل سادگی و سرعت، برای فروشگاه‌های فیزیکی و آنلاین بسیار کاربردی است. کسب‌وکارها می‌توانند کد QR را روی فاکتورها یا محصولات خود قرار دهند تا مشتریان به‌راحتی پرداخت را انجام دهند.

=    پرداخت با NFC (ارتباط میدان نزدیک): NFCدر ایران با عنوان سامانه «کهربا» شناخته می‌شود که با بهره‌گیری از تکنولوژی مذکور، به کاربران این امکان را می‌دهد تا پرداخت‌های بین بانکی را بدون نیاز به تماس فیزیکی انجام دهند. این فناوری، سرعت و امنیت بالایی را برای انتقال وجه فراهم می‌کند و کاربران می‌توانند تنها با نزدیک‌کردن دستگاه خود (مانند گوشی هوشمند یا کارت بانکی مجهز به NFC) به پایانه‌های پرداخت یا خودپردازهای مجهز، تراکنش خود را تکمیل کنند.

=    پایانه‌های فروش (POS): دستگاه‌های کارت‌خوان که به شبکه بانکی متصل‌اند، از رایج‌ترین ابزارهای پرداخت در فروشگاه‌ها محسوب می‌شوند. این روش به‌ دلیل نیاز به حضور فیزیکی کارت بانکی و امنیت، همچنان پرکاربرد است.

راهکارهای پرداخت غیرحضوری

استفاده از این راهکارها، به کاربران این امکان را می‌دهد که در هر زمان و مکان بدون نیاز به حضور فیزیکی، وجه مورد نظر خود را پرداخت کنند. از جمله این روش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

=    درگاه پرداخت اینترنتی: درگاه‌های بانکی، توسط شرکت‌های PSP (ارائه‌دهنده خدمات پرداخت) ارائه می‌شوند و کاربران می‌توانند با واردکردن اطلاعات کارت بانکی خود، مبلغ مورد نظر را پرداخت کنند. این روش به دلیل حذف واسطه‌ها، از امنیت و سرعت بالایی برخوردار است و وجوه پرداختی در سیکل‌های شاپرکی به حساب فروشنده واریز می‌شود.

=    درگاه پرداخت واسط: این درگاه‌ها، نقش واسط بین مشتری و بانک را ایفا می‌کنند و نصب و راه‌اندازی ساده‌تری دارند. با این حال، پرداخت‌ها معمولاً با تأخیر یک‌روزه به حساب فروشنده منتقل می‌شود. این روش برای کسب‌وکارهای کوچک و استارتاپ‌ها که به دنبال پشتیبانی فنی بهتر و هزینه‌های کمترند، مناسب است.

=    دایرکت دبیت (Direct Debit): دایرکت دبیت یا پرداخت مستقیم، یک راهکار غیرمتمرکز و واسط بانکی است که امکان انتقال آنلاین هزینه‌ها از حساب کاربران را برای پرداخت‌های دوره‌ای یا آنی به کسب‌وکارها فراهم می‌کند. این راهکار بانکی توسط پرداخت مستقیم پیمان در ایران ارائه می‌شود و کاربران می‌توانند در کسب‌وکارهای آنلاین و اپلیکیشن‌هایی که این راهکار در آن‌ها پیاده‌سازی شده است، با عقد قراردادی که از آن به‌عنوان «پیمان» یاد می‌شود، احراز هویت شده و مجوز پرداخت مبالغ مشخصی را به‌صورت آنی یا در بازه‌های زمانی تعیین‌شده به کسب‌وکار مورد نظر بدهند.

دایرکت دبیت پیمان، به‌ویژه برای پرداخت قبوض خدماتی، اقساط و اشتراک‌ها مناسب است و نیاز به عملیات دستی را حذف می‌کند. دایرکت دبیت در ایران با رعایت استانداردهای امنیتی بانک مرکزی، خدمات پرداخت مستقیم را به‌صورت آنلاین ارائه می‌دهد و با کاهش زمان و هزینه، فرآیند پرداخت را برای کاربران و کسب‌وکارها بهینه می‌کند.

از مزایای اصلی دایرکت دبیت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

o   راحتی در استفاده: کاربران دیگر نیازی به ورود دستی اطلاعات بانکی یا مراجعه مکرر به سامانه‌های پرداخت ندارند.

o   امنیت بالا: تمام تراکنش‌ها با استفاده از پروتکل‌های امن بانکی انجام می‌شوند و احتمال خطا یا تقلب کاهش پیدا می‌کند.

o   کاهش فراموشی پرداخت‌ها: با تنظیم دایرکت دبیت، کاربران می‌توانند مطمئن باشند که هیچ پرداختی را فراموش نمی‌کنند.

o   مدیریت مالی بهتر: این روش به کاربران امکان می‌دهد پرداخت‌های خود را به‌طور دقیق و زمان‌بندی‌شده مدیریت کنند. دایرکت دبیت به‌ویژه برای کسب‌وکارها نیز مزایای فراوانی دارد. این روش به آن‌ها کمک می‌کند تا جریان نقدی پایدار و منظم داشته باشند و از مشکلات مربوط به تأخیر در پرداخت‌ها جلوگیری کنند. در بسیاری از کشورها، دایرکت دبیت به‌عنوان استانداردی برای پرداخت‌های دوره‌ای به‌ویژه برای قبوض و اقساط شناخته می‌شود و در حال حاضر نیز در ایران با رشد چشمگیری روبه‌رو است.

پرداخت‌های اعتباری

برخی کسب‌وکارها امکان خرید اعتباری یا اقساطی را برای مشتریان خود فراهم می‌کنند. این روش‌ها شامل:

=    پرداخت اعتباری (Buy Now, Pay Later): مشتریان می‌توانند کالا یا خدمات مورد نظر خود را دریافت کرده و هزینه آن را بعدا به‌صورت نقد یا اقساط پرداخت کنند. این روش در فروشگاه‌های آنلاین و فیزیکی بسیار پرطرفدار است.

=    کارت اعتباری: بانک‌های ایران با ارائه خدمات وام مبتنی بر کارت اعتباری، روشی آسان برای دسترسی به تسهیلات مالی فراهم کرده‌اند. در این شیوه، کارت اعتباری به‌عنوان ابزاری برای تخصیص و مدیریت وام عمل می‌کند و کاربران می‌توانند تا سقف تعیین‌شده توسط بانک، از اعتبار کارت برای خرید کالا یا خدمات استفاده کنند. بازپرداخت وام به‌صورت اقساطی انجام می‌شود و معمولاً شامل دوره تنفس اولیه و بهره متناسب با قوانین بانک مرکزی ایران است. این روش علاوه بر کاهش نیاز به فرآیندهای طولانی دریافت وام، انعطاف‌پذیری بالایی در هزینه‌کرد اعتبارات ایجاد می‌کند. کارت‌های اعتباری اغلب در شبکه شتاب قابل‌استفاده بوده و امکان خرید حضوری و آنلاین را به کاربران می‌دهند.

انواع روش‌های انتقال وجه بانکی

روش‌های انتقال وجه بانکی در ایران همچنان از امن‌ترین و رسمی‌ترین راه‌های پرداخت محسوب می‌شوند. این روش‌ها بسته به نیاز کاربران، از انتقال لحظه‌ای مبالغ خرد تا جابه‌جایی وجوه کلان را پوشش می‌دهند.

=    کارت به کارت یکی از رایج‌ترین روش‌هاست که با استفاده از دستگاه‌های خودپرداز (ATM) امکان انتقال تا سقف ۱۰ میلیون تومان را فراهم می‌کند. در صورت مراجعه به شعب بانک، این سقف به ۱۵ میلیون تومان افزایش پیدا می‌کند. همچنین، همچنین، اپلیکیشن‌های پرداخت امکان انتقال آنلاین وجه را فراهم کرده‌اند که سقف آن بسته به سیاست بانک‌ها بین ۳ تا ۱۰ میلیون تومان متغیر است. کاربران موبایل‌بانک و اینترنت‌بانک نیز می‌توانند روزانه تا ۱۰ میلیون تومان انتقال دهند.

=    سامانه پل برای انتقال لحظه‌ای با شماره شبا طراحی شده و می‌تواند جایگزین کارت به کارت باشد. سقف انتقال وجه در این سامانه ۱۵ میلیون تومان است و مزایای آن شامل کارمزد کمتر و امنیت بالاتر است. در این روش، وجوه به‌طور قطعی و بدون خطا به حساب گیرنده واریز می‌شوند.

=    ساتنا برای جابه‌جایی سریع مبالغ بالا مناسب است. حداقل وجه قابل انتقال در این روش۵۰ میلیون تومان بوده و در روش‌های آنلاین مانند موبایل‌بانک و اینترنت‌بانک، سقف انتقال تا ۲۰۰ میلیون تومان تعیین شده است. برای مبالغ بیشتر، مراجعه حضوری به بانک امکان‌پذیر است و محدودیتی ندارد. این سامانه در روزهای کاری از شنبه تا پنج‌شنبه بین ساعت ۷:۳۰ تا ۱۴:۳۰ فعال است و انتقال وجه در آن حداکثر نیم‌ساعت زمان می‌برد.

=    پایا سامانه‌ای برای انتقال وجوه در زمان‌های مشخص است که به‌جای لحظه‌ای‌بودن، تراکنش‌ها را طی سیکل‌های زمانی انجام می‌دهد. این سیکل‌ها در روزهای کاری به‌ترتیب در ساعات ۰۳:۴۵، ۱۰:۴۵، ۱۳:۴۵ و ۱۸:۴۵ انجام می‌شوند. برخلاف ساتنا، پایا در روزهای تعطیل نیز فعال است اما فقط در سیکل ساعت ۱۳:۴۵. سقف انتقال وجه در پایای غیرحضوری ۲۰۰ میلیون تومان و در مراجعه حضوری ۴۰۰ میلیون تومان است.

جمع‌بندی

روش‌های پرداخت در ایران با پیشرفت فناوری و ظهور بانک‌داری باز، به‌سرعت در حال تغییر و توسعه‌اند. از پرداخت‌های سنتی تا روش‌هایی مانند دایرکت دبیت و سامانه کهربا، تنوع گسترده‌ای از گزینه‌ها در دسترس کاربران قرار دارد. هر کسب‌وکار باید بر اساس نیازها و ترجیحات مشتریان خود، مناسب‌ترین روش‌های پرداخت را انتخاب کند. با ادامه پیشرفت‌های فناوری، انتظار می‌رود که شاهد ظهور روش‌های پرداخت نوآورانه‌تر و کارآمدتری باشیم.