تنش در روابط جمهوری آذربایجان و روسیه: احضار سفرای دو کشور

ابهامات پیرامون علت سقوط هواپیمای آذربایجانی و گزارش‌های رسانه‌ای اخیر، منجر به احضار متقابل سفرای آذربایجان و روسیه و افزایش تنش در روابط باکو-مسکو شده است. آذربایجان، روسیه را به انتشار گزارش‌های دروغین و کمپین ضد آذربایجانی متهم می‌کند.

کد خبر: ۳۲۱۴۳۱

۱۰ بهمن ۱۴۰۳ / ۱۹:۱۷

به گزارش روزپلاس، در پی انتشار گزارش‌هایی در رسانه‌های روسیه علیه آذربایجان و همچنین ابهامات پیرامون سانحه هوایی اخیر، تنش در روابط باکو-مسکو افزایش یافته است.

وزارت امور خارجه آذربایجان روز یکشنبه (28 ژانویه) میخائیل یوگدکیموف، سفیر روسیه در باکو را احضار کرد. در این دیدار، نارضایتی باکو از انتشار مطالب «دروغ‌پراکنی و هدف قرار دادن آذربایجان» در برخی رسانه‌ها و محافل رسمی روسیه به اطلاع سفیر رسانده شد.

وزارت خارجه آذربایجان با تأکید بر اینکه اینگونه اقدامات مغایر با مفاد «بیانیه همکاری متقابل متحدین» میان دو کشور است، یادآور شد که نتایج اولیه تحقیقات در مورد سانحه سقوط هواپیمای «خطوط هوایی آذربایجان» مشخص شده و انتظار می‌رود که روسیه در این زمینه با آذربایجان همکاری کند.

احضار سفیر روسیه به وزارت خارجه آذربایجان تنها یک روز پس از آن صورت گرفت که سفیر آذربایجان در مسکو به وزارت امور خارجه روسیه احضار شد.

میخائیل گالوزین، معاون وزیر خارجه روسیه روز شنبه (27 ژانویه) در دیدار با رحمان مصطفی‌یف، سفیر آذربایجان در مسکو، نسبت به «کمپین ضد روسی» در رسانه‌های آذربایجان پس از سانحه هوایی اخیر ابراز نگرانی کرد.

وزارت خارجه روسیه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که گالوزین بر اهمیت روابط «راهبردی و متحدانه» میان دو کشور بر اساس بیانیه امضا شده در 22 فوریه 2022 تأکید کرده است.

در این بیانیه آمده است که «روسیه نسبت به انتشار مطالب ضد روسی در رسانه‌های آذربایجان و همچنین کمپین دروغ‌پراکنی علیه خانه روسیه در باکو ابراز نگرانی کرده است.»

روسیه همچنین با «بی‌اساس» خواندن این گزارش‌ها، خواستار پایان یافتن تحقیقات رسمی و انتشار نتایج آن برای روشن شدن تمام ابعاد سانحه هوایی شده است.

یادآوری می‌شود که این سانحه هوایی در تاریخ 25 دسامبر 2024 در نزدیکی فرودگاه آکتائو قزاقستان رخ داد که در آن یک فروند هواپیمای مسافربری «خطوط هوایی آذربایجان» که در مسیر باکو- گروزنی در حال پرواز بود، سقوط کرد.

پس از این سانحه، برخی رسانه‌های آذربایجانی و همچنین رسانه‌های بین‌المللی مانند یورونیوز و رویترز گزارش‌هایی مبنی بر اصابت موشک پدافند هوایی روسیه به این هواپیما منتشر کردند.

با وجود عذرخواهی رئیس‌جمهور روسیه و همچنین تأکید مقامات روسی بر لزوم روشن شدن تمام ابعاد این سانحه، به نظر می‌رسد که ابهامات و اختلاف‌نظرها در مورد علت سانحه و همچنین گزارش‌های رسانه‌ای اخیر، روابط باکو-مسکو را دچار چالش کرده است.

جزئیات سانحه هوایی و تحقیقات در مورد علت آن

در تاریخ 25 دسامبر، یک فروند هواپیمای مسافربری متعلق به خطوط هوایی آذربایجان (AZAL) در نزدیکی شهر آکتائو قزاقستان هنگام فرود اضطراری سقوط کرد. این هواپیما که در حال انجام پرواز باکو-گروزنی بود، حامل 67 سرنشین از جمله 5 خدمه بود که در این سانحه 38 نفر جان باختند و 29 نفر دیگر نیز مجروح شدند.

کارشناسان مرکز تحقیقات سوانح هوایی نیروی هوایی برزیل (Cenipa) جعبه سیاه هواپیمای Embraer 190 متعلق به خطوط هوایی آذربایجان را مورد تجزیه‌وتحلیل قرار داده‌اند. رمزگشایی اطلاعات جعبه سیاه در 7 ژانویه 2025 به پایان رسید و اطلاعات پرواز در 15 ژانویه از برزیل به قزاقستان منتقل شد.

بر اساس کنوانسیون ایکائو (سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی)، قزاقستان رهبری تحقیقات در مورد این سانحه را بر عهده دارد. کارشناسان آذربایجان، روسیه و همچنین متخصصان بین‌المللی و نمایندگان شرکت Embraer در این تحقیقات مشارکت دارند.

واکنش‌ها به سانحه هوایی و افزایش تنش در روابط باکو-مسکو

در پی سانحه هوایی اخیر، رئیس‌جمهور روسیه عذرخواهی و رئیس‌جمهور آذربایجان خواستار مجازات عاملان و پرداخت غرامت شد. با این حال، اظهارات اخیر وزیر امور خارجه روسیه و گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های آذربایجان، تنش در روابط دو کشور را افزایش داده است.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در تاریخ 28 دسامبر به دلیل وقوع سانحه هوایی در حریم هوایی روسیه عذرخواهی کرد و با خانواده‌های قربانیان ابراز همدردی نمود.

الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان نیز در تاریخ 29 دسامبر اعلام کرد که هواپیمای غیرنظامی آذربایجان در نزدیکی شهر گروزنی روسیه مورد اصابت قرار گرفته و عملاً کنترل خود را از دست داده است.

علی‌اف خواستار عذرخواهی، مجازات عاملان و پرداخت غرامت از سوی روسیه شد. با این حال، روسیه تاکنون به این خواسته‌ها واکنشی نشان نداده است.

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در تاریخ 14 ژانویه اعلام کرد که اطلاعات به دست آمده از جعبه سیاه هواپیما، گزارش‌های اولیه منتشر شده در رسانه‌ها را تأیید نمی‌کند.

این اظهارات لاوروف با واکنش تند رسانه‌های آذربایجانی مواجه شد و حتی برخی از رسانه‌های نزدیک به دولت آذربایجان، «خانه روسیه» در باکو را به «لانه جاسوسی» متهم کردند.

در همین حال، معاون نخست‌وزیر قزاقستان در تاریخ 24 ژانویه اعلام کرد که نتایج اولیه تحقیقات در مورد سانحه هوایی احتمالاً هفته آینده (هفته جاری) منتشر خواهد شد.

به نظر می‌رسد که ابهامات و اختلاف‌نظرها در مورد علت سانحه و همچنین گزارش‌های رسانه‌ای اخیر، روابط باکو-مسکو را دچار چالش کرده است.