افزایش انتقادات نسبت به سیستم قضایی ترکیه

بسیاری از موسسین حزب عدالت و توسعه از جمله حسین چلیک، بر این باورند که در ۱۰ سال گذشته، قوه قضائیه ترکیه به ضابط و مامور دولت تبدیل شده و رییس جمهور برای کنار زدن رقبا، کنترل قوه قضائیه را در دست گرفته است.

کد خبر: ۳۲۱۷۳۹

۱۴ بهمن ۱۴۰۳ / ۱۰:۴۵

به گزارش روزپلاس، دادستان استانبول، سیاستمداری را به پای میز بازجویی کشاند که سالهاست از او به عنوان مهمترین گزینه برای ریاست جمهوری ترکیه نام برده می‌شود.

اکرم امام اوغلو شهردار محبوب استانبول که به دادگاه استانبول احضار شد، همراه با وکلای خود به طبقه هفتم دادگستری استانبول رفت که شعبه‌های ویژه مبارزه با تروریسم و جرایم سازمان یافته در آنجا مستقر است.

او دو بار در دو شعبه مورد بازجویی قرار گرفت. یک بار به اتهام سوء استفاده مالی و یک بار به اتهام حمایت از تروریسم. اما وکلای امام اوغلو اعلام کردند، مستندات پرونده آن قدر بی‌اهمیت و بی‌اعتبار بوده که خود دادستان نیز نتوانسته جلسه را ادامه دهد.

اردوغان به دنبال آن بود که امام اوغلو در برابر ساختمان دادگستری تحقیر شود و جمعی از هواداران حزب حاکم با هو کردن و سردادن شعار او را با ترس و ارعاب روبرو کنند. اما او هوشمندانه از درب مقامات داخل رفت و در شرایطی وارد دادگستری شد که صدها روزنامه نگار، هواداران حزب جمهوری خلق و منصور یواش شهردار آنکارا، در حمایت از امام اوغلو شعار سر داده بودند.

همه چیز طوری برنامه‌ریزی شده بود که نقشه‌های شبکه رادیو تلویزیونی دولتی تی.آر.تی را به هم ریخت و امام اوغلو از دادگاه، مستقیماً با کاروانی از هواداران به یکی از میادین بزرگ شهر رفت و در آنجا بر روی جایگاه ایستاد و سخنرانی کرد.

به این ترتیب، ورق برگشت و امام اوغلو عملاً مانند یک قهرمان مورد تشویق و استقبال مردم قرار گرفت و منصور یواش شهردار آنکارا نیز در سخنرانی کوتاه خود اعلام کرد: «تاریخ، وقایع امروز را فراموش نخواهد کرد. فرزندان ما به خاطر خواهند آورد که دولت کنونی، به چه شکلی از قانون سوء استفاده کرد».

روزنامه سوزجو در تیتر و عکس صفحه نخست امروز از قول امام اوغلو و یواش نوشته است: «انتخابات فرا خواهد رسید و دولت فعلی کنار زده خواهد شد».

همچنین روزنامه قرار به عنوان یکی از روزنامه‌های مهم سیاستمداران محافظه کار نزدیک به گل، داود اوغلو و باباجان نوشته است: «سخنرانی امام اوغلو در چاغلایان استانبول، یک پیام بود. این پیام مخالفین اردوغان و هواداران آنها بود تا به دولت نشان دهند که سوء استفاده از قدرت و استفاده ابزاری از قوه قضاییه، نمی‌تواند سیاستمداران محبوب مردم را به حاشیه بکشاند».

روزنامه ینی چاغ نیز در یک یادداشت تحلیلی نوشته است: «قبلاً دولت اردوغان از این موضوع انتقاد می‌کرد که قوه قضاییه از ژنرال‌ها و لاییست‌ها حرف شنوی دارد و مسلمانان و محافظه کاران را بدبخت کرده است. اما حالا این خود دولت اردوغان است که دادگاه را به ارگانی از دولت و حزب حاکم تبدیل کرده و به راحتی مخالفین را با بهانه‌های واهی به دادگاه و زندان می‌فرستد».

چلیک: قرار ما این نبود

روزگاری خبرنگاران و شبکه‌های تلویزیونی ترکیه، در صف می‌ایستادند تا با پروفسور حسین چلیک مصاحبه کنند. چرا که او به عنوان یکی از موسسین حزب عدالت و توسعه، یک سیاستمدار مورد اطمینان اردوغان، سخنگوی دولت و وزیر آموزش ملی، از نفوذ و اختیارات گسترده‌ای برخوردار بود.

اما حالا سالهاست که او نیز به صف منتقدین اردوغان پیوسته و در نتیجه هیچ تلویزیونی جرات نمی‌کند او را به مصاحبه دعوت کند. اما آن دسته از مخالفین اردوغان که رسانه‌های خود را صرفاً بر روی بستر اینترنت و یوتیوب پیش راه اندازی کرده‌اند، مخاطبین میلیونی دارند و با هزینه‌ای ناچیز، ماشین عظیم تبلیغاتی حزب حاکم را به چالش می‌کشند.

یکی از این گروه‌های رسانه‌ای، دیروز میزبان حسین چلیک بود. در این مصاحبه یوتیوبی که تنها در عرض چند ساعت، بازدید از آن به رقم یک میلیون نفر رسید، رفیق قدیمی اردوغان انتقادات تندی علیه دولت و شخص رییس جمهور بر زبان آورد.

چلیک درباره مواجهه حزب عدالت و توسعه با قوه قضاییه و استقلال محاکم گفت: «متأسفانه حزب عدالت و توسعه در 10 سال اخیر، کاری کرده که شان قوه قضاییه را به حد یک سرباز بدون درجه تنزل داده که شب و روز گوش به زنگ وکلای رییس جمهور است. هر کسی که مغضوب رییس جمهور باشد، به راحتی بازداشت، محاکمه و زندانی می‌شود. مفهوم استقلال و بی‌طرفی در قوه قضاییه از بین رفته است. وقتی حزب عدالت و توسعه تأسیس شد، به عنوان حزب نگهبان حقوق و اراده ملت به میدان آمد. ولی حالا تبدیل به ارگانی شده که فقط منافع خود را در نظر می‌گیرد. بی‌تعارف بگویم، این حزب به پایان حیات طبیعی خود رسیده است. رهبران حزب باید این واقعیت را ببینند».

چلیک در ادامه به این اشاره کرده که پس از کودتای نافرجام سال 2016 میلادی، صدها دادستان و قاضی به اتهام همدستی با فتح الله گولن اخراج شدند و افرادی بر سر کار آمدند که به جای دانش، تخصص و سابقه حقوقی، فقط هوادار حزب حاکم بودند. در نتیجه بسیاری از دادرسی‌ها، مانند یک گیوتین سریع و بدون حساب و کتاب بود و هنوز هم رویه‌های ظالمانه و غیرحقوقی ادامه دارد.

تحلیلگران چه می‌گویند؟

طی هفته‌های اخیر، دست کم 10 روزنامه نگار ترکیه بازداشت و محاکمه شدند که سه تن از آنان به اتهام توهین به رییس جمهور به زندان فرستاده شدند.

علاوه بر این، چندین شهردار، سیاستمدار و فعالان حقوقی نیز زندانی شده‌اند. خانم فیگن چالیکوشو از تحلیلگران ترکیه نوشته است: «سخنان وزیر دادگستری در مورد صحت قانونی دستگیری روزنامه نگاران، شرم‌آور است. همه می‌دانند که هیچکدام از این اتهامات، سندیت قانونی ندارد و همه چیز بنا به خواسته رییس جمور پیش می‌رود».

این تحلیلگر ترکیه به این نیز اشاره کرد که سعدالله ارگین و عبدالحمید گل به عنوان دو وزیر پیشین دادگستری ترکیه، زمانی که دیدند اردوغان و حزب حاکم در تمام مسائل قضایی دخالت می‌کنند، از ترس از دست دادن آبروی سیاسی و حقوقی، از کابینه و حزب حاکم جدا شدند.

اما وزیر فعلی، تمام اقدامات غیرقانونی دولت را توجیه می‌کند.

عُلوی ساران نیز به عنوان یکی دیگر از منتقدین می‌گوید: «سیستم قضایی ترکیه به حال و روزی افتاده که برای بررسی اتهامات واهی سیاسی و امنیتی علیه روزنامه نگاران و سیاستمداران، به شکل خارج از نوبت رسیدگی می‌کند. اما در برابر تبهکاران و خلافکاران بزرگ کوتاه آمده و در مورد آنها آنقدر اطاله دادرسی دارد که این کشور به محیطی مناسب برای فعالیت باندهای تبهکاری تبدیل شده است».

عاکف بکی نویسنده مشهور و از مشاورین سابق اردوغان نیز می‌گوید: «حتی در بین هواداران حزب عدالت توسعه نیز، کسی نمی‌تواند باور کند که محاکمه امام اوغلو، جنبه قانونی دارد. حالا هواداران اردوغان خیلی خوب می‌دانند که او برای حفظ قدرت، به راحتی به قضات و دادستان‌ها دستور می‌دهد تا هر منتقد و مخالفی را به راحتی از سر راه بردارند».

در پایان باید گفت: فقدان استقلال محاکم قضایی ترکیه و همچنین عدم اعتنای قوه قضاییه این کشور به احکام صادر شده از سوی دادگاه حقوق بشر اروپا و تداوم اقدامات غیرقانونی علیه منتقدین، مخالفین و روزنامه نگاران مستقل، به یکی از مهمترین موانع عضویت ترکیه در اتحادیه تبدیل شده است.