نفوذ نرم آمریکا از دروازه نخبگان؛ چالش پنهان در مسیر استقلال عراق-۵

ایالات متحده با تکیه بر آموزش و تربیت نخبگان از طریق سازمان آموزش جهانی، تلاش دارد نفوذ نرم خود در عراق را توسعه دهد.

کد خبر: ۳۳۴۲۱۳

۱۱ تير ۱۴۰۴ / ۲۱:۳۲

به گزارش روزپلاس، نخبگان سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نقش محوری در شکل‌دهی به مسیر توسعه، ثبات یا حتی بحران‌های یک کشور دارند. به همین دلیل، کیفیت و جهت‌گیری نخبگان، از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش سلامت، استقلال و تولید قدرت و آینده‌نگری هر نظام سیاسی و اجتماعی محسوب می‌شود.

در مقابل اگر نخبگان دچار وابستگی، فساد یا بی‌عملی شوند، خود به عاملی برای تداوم نابرابری، بی‌اعتمادی عمومی، عقب‌ماندگی و ایجاد وابستگی سیاسی-اقتصادی خارجی و نیز هموار سازی مسیر نفوذ خارجی در جوامع خود تبدیل می‌شوند. به همین دلیل ایالات متحده تاثیرگذاری بر نخبگان سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی نوظهور و آینده دار را به عنوان یکی از کم‌‌هزینه ترین و موثرترین مسیرهای نفوذ پایدار در کشورهای هدف خود می داند.

در این میان یکی از موثرترین روش های تاثیرگذاری نیز استفاده از سازمان های آموزشی غیرانتفاعی چون سازمان آموزش جهانی است. از آنجا که عراق به دلیل برخورداری از منابع غنی انرژی و نیز قرارداشتن در منطقه حساس غرب آسیا از نظر ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک اهمیت بالایی برای آمریکا دارد، لذا ایالات متحده پس از اشغال نظامی در سال 2003 به دنبال تضمین نفوذ و حضور بلندمدت خود در آن است.

بدین منظور ایالات متحده از طریق سازمان آموزش جهانی با استفاده از ارائه آموزش های متنوع و انجام برنامه های مختلف تبادل دانشجویان و نخبگان در پی اشاعه ارزش های آمریکایی در میان مردم عراق، برای بهبود تصویر آمریکا است. برنامه هایی که آمریکا در کشور عراق اجرا می کند عبارتند از:

برنامه ارتقای مهارت رهبری

این برنامه یک طرح ارتقای مهارت رهبری برای افزایش میزان مشارکت مدنی و کارآفرینی اجتماعی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا است. شرکت کنندگان این برنامه را معمولا افراد نخبه آینده‌‌دار در حوزه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی تشکیل می دهند. سازمان آموزش جهانی با حمایت وزارت امور خارجه آمریکا، سالانه به بیش از 200 رهبر نوظهور برای انجام راه های نوآورانه جهت حل چالش های اجتماعی و اقتصادی جوامع محلی خود کمک می‌کند. این حمایت‌‌ها از طریق ارائه مهارت‌‌های فنی، اعطای منابع مالی و ارائه شبکه های ارتباطی انسانی کشوری و منطقه‌‌ای انجام می‌‌شود.

برنامه بورسیه ارتقای [مهارت] رهبری افزایش مشارکت مدنی و کارآفرینی اجتماعی رهبران، تقویت پیوند این رهبران و ایالات متحده و پیشبرد ابتکاراتی برای حل چالش های پیچیده محلی در زمینه های اقتصادی، سیاسی، زیست‌‌محیطی و اجتماعی را به عنوان اهداف خود در نظر دارد.

برنامه فوق طی دوازده ماه و در5 مرحله انجام می‌شود که عبارتند از:

1.دو هفته کارگاه آموزشی در آمریکا با تمرکز بر موضوعاتی چون مطالعه سیستم های کمک‌کننده به چالش های اجتماعی، ایجاد مشارکت‌‌های موثر برای تحقق تغییرات اجتماعی و توسعه مداخلات فراگیر و برابر،

2.انجام تمرین‌‌هایی با تمرکز بر موضوعات فوق،

3.گذراندن دوره سه هفته‌‌ای در ایالات متحده (برای کسانی که زبان انگلیسی می‌‌دانند) یا تونس ( برای کسانی که زبان عربی می دانند) برای بدست آوردن بینش آکادمیک درمورد مشارکت مدنی و ارائه گزارشی از یافته های خود در مرحله دوم،

4.انجام یک پروژه شش‌‌ماهه (در این مرحله ممکن است کمک‌‌های مالی به افراد اعطا شود)،

5.در ماه دوازدهم افراد به مدت سه روز گردهم می‌‌آیند تا تجربیات خود را از اجرای پروژه‌ها به اشتراک بگذارند.

برنامه رهبری بازدیدکنندگان بین‌‌المللی

برنامه رهبری بازدیدکنندگان بین المللی با تمرکز بر رهبران نوظهوری چون نمایندگان مجلس، مقامات دولتی، کارآفرینان، رهبران سازمان‌‌های غیردولتی، روزنامه نگاران، دانشگاهیان، مدیران هنری و... برگزار می شود. این برنامه به آموزش این افراد به مدت حداکثر سه هفته در داخل ایالات متحده آمریکا در حوزه هایی مانند حکمرانی، امنیت بین المللی، سیاست خارجی، کارآفرینی، اقتصاد و تجارت، رسانه، زنان، آموزش و تحصیلات، سلامت عمومی، هنر، کشاورزی و حقوق معلولین می پردازد.

این برنامه اهدافی را دنبال می‌‌کند که عبارتند از: افزایش درک بازدیدکنندگان از جامعه آمریکا از طریق برگزاری رویدادهای فرهنگی و میزبانی از آن ها به‌وسیله خانواده‌‌های آمریکایی، تقویت درک متقابل بین رهبران خارجی فعلی و آینده و همتایان آن ها در حمایت از اهداف سیاست خارجی ایالات متحده، تقویت روابط آمریکا با کشورهای سراسر جهان، ادامه یافتن روابط شرکت کنندگان این برنامه با یکدیگر و همتایان آمریکایی خود پس از پایان این برنامه و ارائه فرصت های پویا به مشارکت‌کنندگان برای همکاری با شبکه ارتباطی ایجاد شده در مورد موضوعات داخلی کشور.

هر سال نزدیک به 4500 نفر از عراق و سایر کشورهای جهان در این برنامه شرکت می کنند. چندین آژانس اجرایی وظیفه برگزاری این دوره را برعهده دارند که سازمان آموزش جهانی با میزبانی از 800 نفر، یکی از مجریان این برنامه است. این سازمان با برگزاری میزگردها، اردوها و کارگاه های آموزشی، گفتگوهای فردی، کارآموزی شغلی[1]، سفرهای متنوع به ایالات مختلف آمریکا (سه یا چهار شهر و ایالت)، بازدید از پارک ملی یا رویدادهای منحصر به فرد در تلاش است تا جهت گیری کلی از مقامات، سیستم سیاسی آمریکا، اندیشه‌‌ها و دانشگاهیان آمریکایی، سازمان‌‌های غیردولتی و غیرانتفاعی این کشور ارائه کند. این برنامه با حمایت وزارت امور خارجه ایالات متحده برگزار و بازدیدکنندگان کشور مبدا توسط سفارت ایالات متحده در هر کشور انتخاب می شوند.

نتیجه گیری:

ایالات متحده سالانه برنامه های متعددی را به‌‌وسیله نهادهای اجرایی مختلفی به‌‌ویژه سازمان آموزش جهانی برای تاثیرگذاری بر نخبگان کشورهای مختلف چون عراق برگزار می کند. این برنامه ها که در ظاهر برای افزایش سطح مهارت های فنی نخبگان، اعطای کمک ها و منابع مالی و ارائه شبکه های ارتباطی برای پیشبرد برنامه ها و کمک‌‌ به فعالیت های این نخبگان در عراق و سایر کشورهای هدف با ادعای توسعه انجام می شود، در پی اعمال نفوذ در میان آن هاست.

در واقع آمریکا با استفاده از این برنامه ها ضمن ایجاد تصویر مثبت از ایالات متحده در اذهان نخبگان عراقی، نفوذ نرم و غیرمستقیم خود را از طریق آموزش مفاهیم و ارزش های غربی به آن گسترش می دهد. مجموعه این ها باعث می شود تا در آینده قشری از نخبگان تاثیرگذار سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی اما تامین‌کننده منافع آمریکا در این کشور ایجاد شود که اهداف ایالات متحده را به صورت خودآگاه و ناخودآگاه در عراق دنبال نمایند.

نویسنده: علیرضا دمیرچی/کارشناس ارشد مسائل بین الملل

یادداشت

[1] Job Shadowing