نگاهی به عناوین کنفرانس «راهکار دو دولتی»؛ کابوس «اسلو» تکرار می‌شود؟

با توجه به عناوینی که قرار است در کنفرانس موسوم به «راهکار دودولتی» در سازمان ملل مورد بحث قرار بگیرد، بسیاری معتقدند که غربی‌ها در تلاش برای تثبیت یک «اسلو» جدید هستند و اولین هدف، از بین بردن مقاومت ملی فلسطینی‌هاست.

کد خبر: ۳۳۶۱۶۵

۰۶ مرداد ۱۴۰۴ / ۱۵:۱۰

به گزارش روزپلاس،  کنفرانس بین المللی موسوم به راهکار دولتی درباره فلسطین به ریاست مشترک فرانسه و عربستان سعودی امروز دوشنبه رسماً در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک آغاز می‌گردد و به مدت دو روز ادامه خواهد داشت.

یک دیپلمات فرانسوی که با خبرنگاران در نیویورک مصاحبه می‌کرد، گفت: این کنفرانس در سطح وزرای امور خارجه برگزار خواهد شد و دور دوم آن در سطح سران کشورها در طول جلسات مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک یا در پاریس در هفته آخر سپتامبر برگزار می‌گردد. این کنفرانس قرار بود بین 17 تا 20 ژوئن برگزار شود، اما به دلیل جنگ ایران و اسرائیل به تعویق افتاد.

به رسمیت شناختن کشور فلسطین؛ از شعار تا عمل

ریاض منصور، نماینده تشکیلات خودگردان فلسطین در سازمان ملل متحد در نیویورک روز شنبه در گفتگو با العربی الجدید اظهار داشت: تشکیلات خودگردان فلسطین امید زیادی به کنفرانس راهکار دولتی و نتایج آن بسته است و این امیدها شامل توجه به کشورهای با نفوذ می‌شود که گام‌های اساسی برای پایان دادن به اشغالگری اسرائیل بردارند؛ از جمله گام‌هایی همچون به رسمیت شناختن کشور فلسطین و فشار نظامی و تجاری بر اسرائیل.

اما با این وجود، بسیاری از طرف‌های مربوطه و کارشناسان، جدی بودن این کنفرانس را زیر سوال می‌برند؛ مگر اینکه با گام‌های روشن و جدی و تعهدات واقعی دنبال شود. عاصم افتخار احمد، سفیر پاکستان و رئیس کنونی شورای امنیت، خوشبینی محتاطانه‌ای نسبت به کنفرانس راهکار دولتی ابراز کرده و گفت: این کنفرانس فرصتی مهم در این مرحله به شمار می‌رود و هدف آن رسیدن به چیزی است که شورای امنیت نتوانست به آن برسد؛ یعنی انجام تعهدات برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، ارائه چشم انداز سیاسی برای آینده فلسطین، اجرای راهکار دو دولتی و صلح و ثبات بلند مدت در خاورمیانه.

وی افزود: انتظارات زیادی از این کنفرانس داریم و قرار است دستور کار جامعی را ارائه دهد که مهمترین عناوین آن به رسمیت شناختن کشور فلسطین، گام‌های مشخص در جهت دستیابی به راهکار دو دولتی و حمایت از کشور فلسطین از طریق کمک‌های بشردوستانه، بازسازی، کمک‌های اقتصادی و ساختن نهادهای دولتی است.

در این میان فرانسه هم تلاش دارد این خوش‌بینی را ترویج دهد و امانوئل ماکرون رئیس جمهور این کشور پنجشنبه گذشته با اعلام قصد خود برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در طول جلسات سطح بالای مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک در سپتامبر آینده، از کنفرانس راهکار دو دولتی هم پیشی گرفت. او در نامه‌ای به محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین گفت: در نهایت ما باید کشور فلسطین را بسازیم، قابلیت حیات در آن را تضمین کنیم و با توافق برای خلع سلاح مقاومت فلسطین و به رسمیت شناختن کامل اسرائیل اجازه دهیم تا امنیت در کل خاورمیانه برقرار شود.

یک «اسلو» جدید در راه است؟

اما با این وجود، طرف فرانسوی زمینه‌ای را برای کنفرانس راهکار دو دولتی تعیین کرده که به نظر می‌رسد مشابه همان مواضع غرب از زمان توافق‌های اسلو از سال 1993 تاکنون است و چیز جدیدی ارائه نمی‌دهد. در واقع غربی‌ها تلاش دارند با وجود شکست توافق‌های اسلو و نقض آنها توسط رژیم صهیونیستی، بار دیگر این توافق‌ها را تکرار کنند که هدف آن ضربه زدن به طرف فلسطینی یا تحت فشار قرار دادن آن جهت گرفتن بیشترین امتیازات در سایه گسترش جنگ نسل کشی و گرسنگی علیه غزه است.

ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه روز شنبه بیانیه‌ای صادر کرد؛ مبنی بر اینکه کشورهای عربی باید در جلسه وزرای سازمان ملل، حماس را محکوم کرده و خواستار خلع سلاح آن شوند؛ اقدامی که با هدف ترغیب کشورهای اروپایی بیشتر برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین انجام می‌گیرد.

وزیر خارجه فرانسه گفت که این گام (کنفرانس راهکار دولتی) در چارچوب ابتکار عمل طولانی مدت برنامه‌ریزی شده بین فرانسه و عربستان سعودی انجام می‌گیرد و برای اولین بار قرار است کشورهای عربی، حماس را محکوم کرده و خواستار خلع سلاح آن شوند که به معنای انزوای کامل این جنبش خواهد بود. در مقابل، کشورهای اروپایی هم عزم خود را برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین نشان خواهند داد و پیش‌تر نیمی از کشورهای اروپایی این گام را برداشتند و سایر کشورها هم در حال بررسی آن هستند.

در همین حال، آمریکا و رژیم صهیونیستی از شرکت در کنفرانس امروز خودداری می‌کنند؛ با وجود اینکه این کنفرانس متعلق به سازمان ملل بوده و طبق قطعنامه‌ای که در 3 دسامبر 2024 توسط مجمع عمومی سازمان ملل با عنوان حل و فصل مسالمت آمیز مسئله فلسطین تصویب شد، برگزار می‌گردد.

طی هفته‌های گذشته مقامات اروپایی در میان فشارهای داخلی، آشکارا اظهارات پی در پی در مورد احتمال به رسمیت شناختن کشور فلسطین داشته‌اند. جورجیا ملونی، نخست وزیر ایتالیا روز شنبه گفت که او قویاً از تاسیس کشور فلسطین حمایت می‌کند اما از به رسمیت شناختن این کشور قبل از تاسیس آن حمایتی به عمل نخواهد آورد.

وی گفت: اگر چیزی روی کاغذ به رسمیت شناخته شود که وجود ندارد ممکن است اینگونه به نظر برسد که مشکل حل شده و بنابراین گام اجرایی برای آن برداشته نخواهد شد.

اما جدا از بیانیه‌های مقامات غربی شاید اهداف کنفرانس موسوم به راهکار دولتی و نتایج آن را بتوان با بررسی دیدگاه کشورهای غربی به رهبری فرانسه پیش بینی کرد. یک دیپلمات فرانسوی دو روز قبل در گفتگو با خبرنگاران در نیویورک اظهار داشت: کنفرانس راهکار دو دولتی در زمانی برگزار می‌شود که کرانه باختری شاهد تشدید تنش‌هاست و جنگ در غزه همچنان ادامه دارد. این کنفرانس یک گام ابتدایی نه یک هدف نهایی برای راهکار دو دولتی و ایجاد مجدد یک زمینه دیپلماتیک برای اجرای راهکار مذکور است.

کنفرانس راهکار دو دولتی؛ از توطئه برای نابودی مقاومت تا گسترش قراردادهای سازش

دیپلمات مذکور فرانسوی با ابراز خوشبینی محتاطانه نسبت به مذاکرات جاری در دوحه برای آتش بس غزه گفت که امیدواریم تا هفته آینده آتش بس موقت در غزه حاصل شود و منجر به آتش بس دائمی گردد. مسئله روز بعد از جنگ در غزه، بازسازی ویرانی‌ها، حکومت و امنیت در غزه و خلع سلاح حماس بخش قابل توجهی از کنفرانس راهکار دو دولتی را به خود اختصاص خواهد داد.

وی افزود: عناوین اصلی این کنفرانس ابتدا به رسمیت شناختن کشور فلسطین توسط کشورهایی است که هنوز آن را به رسمیت نشناخته‌اند. دلیل این اقدام آن است که جامعه بین‌المللی در زمانی که کابینه راست افراطی اسرائیل آشکارا راهکار دولتی را زیر سوال برده، قصد دارد این راهکار را احیا کند. این امر همچنین موضع تشکیلات خودگردان فلسطین را تقویت و موضع حماس را تضعیف خواهد کرد. اما عنوان دوم مربوط به عادی‌سازی روابط کشورهای عربی و مسلمان با اسرائیل و ادغام اسرائیل در منطقه است. البته من نمی‌گویم که در طول هفته کنفرانس شاهد عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل خواهیم بود، اما در تلاشیم این کشورها نه تنها تمایل خود را برای عادی سازی روابط با اسرائیل در صورت تاسیس کشور فلسطینی نشان دهند؛ بلکه میزان پیشرفت خود در روابط با اسرائیل و ادغام آن در منطقه را چه از نظر اقتصادی و چه ایجاد یک ساختار امنیتی، روشن کنند.

خوش‌رقصی ابومازن مقابل غرب برای نابودی مقاومت فلسطینی‌ها

این دیپلمات و منبع آگاه فرانسوی گفت: عنوان سوم، بر اصلاح حکومت فلسطین متمرکز است که امری ضروری برای تاسیس کشور فلسطینی به شمار می‌رود. در این زمینه همه دیدند که محمود عباس در اواسط ژوئن نامه‌ای به روسای مشترک کنفرانس راهکار دولتی یعنی عربستان و فرانسه نوشت که شامل تعهدات بی‌سابقه بود. محمود عباس در این نامه حمله 7 اکتبر 2023 حماس به اسرائیل را محکوم کرده و خواستار آزادی بی قید و شرط همه اسرای اسرائیلی و نیز خلع سلاح حماس شد.

وی ادامه داد: محمود عباس در این نامه همچنین تمایل خود را برای قطع کمک‌ها به خانواده‌های شهدا و اسرای فلسطینی اعلام و تاکید کرد که قصد دارد محتوای کتاب‌های درسی مدارس فلسطینی را اصلاح کند؛ یعنی چیزی که اسرائیل می‌خواهد. محمود عباس گفت که کشور فلسطین غیرنظامی خواهد شد و این یک خواسته کلیدی اسرائیل است. رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین همچنین وعده‌هایی درباره برگزاری انتخابات ریاستی و قانونگذاری فلسطین با هدف تجدید رهبری فلسطین داده و تاکید کرد که درب این انتخابات برای همه طرف‌های متعهد به توافق اسلو باز خواهد بود. این بدان معناست که حماس در این انتخابات مشارکت نخواهد داشت.

این دیپلمات فرانسوی تصریح کرد: چهارمین عنوانی که روی آن کار می‌کنیم خلع سلاح حماس و دور کردن آن از حکومت فلسطین است. این امر اهمیت بالایی دارد و یک ضرورت برای هرگونه چشم انداز و راهکار دو دولتی به شمار می‌رود و حذف حماس از هرگونه نقش آفرینی در راهکار دو دولتی را تضمین می‌کند که به معنای تضمین امنیت اسرائیل است.

اجرای راهکار دو دولتی همچنان در هاله‌ای از ابهام

اما نکته قابل توجه در اظهارات دیپلمات مذکور فرانسوی، عدم اشاره به هیچ گونه گامی از سوی رژیم صهیونیستی به عنوان طرف اشغالگر برای اجرای راهکار دو دولتی بوده و مشخص نیست که این چارچوب‌های فرانسوی دقیقاً چه مبنایی دارند و اساساً موضع آمریکا و اسرائیل چیست.

بر اساس گزارش‌های موجود، همچنین انتظار می‌رود که این کنفرانس یک بیانیه سند نهایی تصویب کند که جزئیات آن هنوز مشخص نیست، اما بعید است که شامل گام‌های مشخصی برای اعمال فشار بر رژیم صهیونیستی مانند تحریم تجاری یا تسلیحاتی این رژیم باشد.

منابع آگاه گزارش می‌دهند، شواهد حاکی از آن است که فرانسوی‌ها و سایر غربی‌ها به دنبال تثبیت نسخه جدیدی از توافق‌های اسلو هستند و انگار که شکست این توافق‌ها با گذشت بیش از سه سال هنوز کافی نبوده است.

ریاض منصور، سفیر تشکیلات خودگردان فلسطین در سازمان ملل در گفتگو با العربی الجدید تلاش کرد تا عناوین مشخص شده برای کنفرانس راهکار دو دولتی را قابل مذاکره جلوه دهد. اما با این حال اگر به موضع تشکیلات خودگردان نگاه کنیم هیچگونه سازگاری با موضع مردمی فلسطین که علی رغم همه دردها و رنج‌های خود پشت مقاومت ایستاده‌اند، ندارد.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر در بیانیه‌ای که هفته گذشته در مورد کنفرانس امروز منتشر کرد، از کشورهای عضو سازمان ملل خواست تا به طور علنی متعهد به اتخاذ اقدامات مشخص علیه اسرائیل از جمله توافق‌نامه‌های تجاری و تعهد آشکار به حمایت از اجرای همه احکام دیوان بین المللی کیفری برای پایان دادن به مصونیت مقامات اسرائیلی باشند.

این سازمان همچنین از کشورهای عضو سازمان ملل خواست تا در طول کنفرانس، قطعنامه‌ای در مجمع عمومی سازمان ملل تصویب کنند که صراحتاً بر لزوم اجرای این تعهدات تاکید کند.

در هر صورت طی روزها و هفته‌های آینده واقعیت آشکار خواهد شد و مشخص می‌شود که نیت برگزارکنندگان کنفرانس موسوم به راهکار دو دولتی و کنفرانس‌های مشابه چه چیزی بوده است. اما واقعا چگونه می‌توان ادعاهای کشورهایی را که نتوانستند و نخواستند رژیم صهیونیستی را برای ورود آب و غذا به غزه‌ای که مردم آن در حال جان دادن بر اثر گرسنگی هستند، تحت فشار قرار دهند، باور کنیم؟ ما چگونه می‌توانیم ادعاهای این کشورها را درباره برداشتن گام‌های مشخص جهت اجرای راهکار دولتی باور کنیم؟

در پایان باید منتظر سند نهایی که انتظار می‌رود توسط این کنفرانس تصویب شود و قرار است با محوریت عمل و تحت عنوان حل و فصل مسالمت آمیز مسئله فلسطین و اجرای راهکار دو دولتی باشد، بمانیم و میزان جدیت کشورهای مربوطه و تمایل آنها برای حل این مسئله را بسنجیم.