"اينجا سوريه است"

آزاده جهان احمدي يادداشتي بر كتاب "اينجا سوريه است" به قلم راضيه يزدان پناه نوشته كه با هم ميخوانيمش.
کد خبر: ۲۳۶۸۳۶
تاریخ انتشار:۰۴ بهمن ۱۴۰۰ - ۰۹:۲۹ - 24 January 2022

به گزارش روزپلاس به نقل از مجله كتاب فردا: موضوع تاریخ شفاهی بر محوریت امر تاریخی، به مقوله بندی مسایل دست می‌زند و ضبط تاریخ شفاهی را از چارچوب خاطره‌گویی جدا می‌سازد.

مسائل حول امر تاریخی به دسته‌بندی‌هایی مشخص تقسیم می‌شوند و دامنه هر حوزه به شکلی شفاف برای راوی بیان می‌شود تا راوی بداند در چه حدود تاریخی و حول چه موضوع مشخصی باید به بیان زوایای تاریک بپردازد. در این فرایند راوی باید روایت‌گر تجربه خود از امر تاریخی باشد.

اگرچه این روایت یک هم‌آمیزی فکت‌ها و تفاسیر اوست اما مصاحبه‌گر می‌کوشد تا در خلال گفتگو، فکت‌ها را برجسته و راوی را از دام تفاسیر بیرون بکشد. طبیعتا کنش راوی متأثر از تفاسیر او از شرایط تاریخی است که واقعه را ایجاد کرده؛ اما در پس این تفسیر، فکت‌هایی وجود دارد که تفسیر راوی را شکل داده است.

مشخص شدن فکت‌ها و تفسیرهای راوی به شکل برجسته به تحلیل‌گر تاریخی کمک می‌کند تا نشان دهد راوی (که کنشگر فعال آن امر تاریخی نیز هست) در کجا دچار خطا شده و با برداشت نادرست از موقعیت، به فعلی نادرست دست زده و یا بالعکس، با ارزیابی دقیق از موقعیت، بهترین کار را انجام داده، ولو اینکه در کلیت واقعه، نتایج خوبی به همراه نداشته است.

کتاب "اینجا سوریه است "در زیرمجموعه تاریخ شفاهی از حوزه خاطرات شخصی فراتر رفته و با ارائه تحلیل و تفسیر به تبیین فکت‌های تاریخی درباره جنگ سوریه به عنوان امر تاریخی پرداخته است. اینجا سوریه است در نسبت با تاریخ شفاهی حول امری تاریخی سامان می‌یابد و ادوار و شرایط و وقایع درون آن را می‌کاود. مستندات و یافته‌ها و مضبوطات تاریخی را بررسی می‌کند و به مدد بستر اولیه تاریخی، به سمت رفع ابهام‌ها، نقاط تاریک، فقدان‌ها و خلل‌های تاریخی حرکت می‌کند. با مراجعه به مؤثرترین افراد(زنان) در وقوع امر تاریخی(جنگ سوریه) زوایای تاریک را می‌جوید و با تنظیم اسناد و گفتار شفاهی اشخاص، چارچوبی منظم و معنادار از امر تاریخی واقع شده ارایه می‌دهد.

زهره یزدان‌پناه قره‌تپه نویسنده، پژوهشگر و مستندساز، برای نگارش اینجا سوریه است، چند مرتبه به استان‌ها و شهرهای مختلف سوریه سفر کرده و روایت‌های کتاب را به ترتیب زمانی، و در دو بخش تنظیم و تدوین کرده است. بخش اول خاطرات سفر در سال 2017 را دربرمی‌گیرد که با پاییز و زمستان 1396 مصادف شده است و بخش دوم، وقایع سال 2018 است که همزمان با تابستان 1397 است. در هر بخش از کتاب با 11 فصل و همچنین ضمیمه‌ها و تصاویری از وضعیت مردم و مناطق مختلف سوریه روبه‌رو هستیم که روایت‌های آن، نه تنها صدای زنانی است که راوی جنگ تحمیل شده بر خود، مردم و سرزمینشان هستند، بلکه نگاه نویسنده را به سوریه توأم با وضعیت اجتماعی – فرهنگی در بحران جنگ تحمیلی بر آن نشان می‌دهد. در این تلاش تاریخی، کمک گرفتن از امر شفاهی و گفتگو با افراد تنها به دلیل روشن ساختن امر تاریخی است. در این تلاش، اثری از مجادله برای القای نظرات یا پرسش از اشخاص دربارۀ تحلیل و تفسیر ایشان نیست، موضوع فکت تاریخی است و شفاف شدن زوایای آن.

نویسنده در بخشی از مقدمه کتاب دلیل اصلی و انگیزه خود را از نگارش این کتاب اینطور توضیح داده است:

پرسش اصلی در این سفر جستوجوگرانه و پژوهشی برای نگارش مطالب کتاب این بود: جنگ تحمیل شده به مردم سوریه، چه تبعاتی بر زندگی زنان سوری با ادیان و مذاهب و قومیت های مختلف داشته است؟ چگونه زندگی شخصی و خانوادگی این زنان، متأثر از این جنگ قرار گرفته است و زنان چه خاطراتی از این وضعیت دارند؟ بدون شک، یافته‌های چنین پرسشی، نه تنها روایت مظلومیت زنان سوری در جنگ تحمیلی به سوریه است. بلکه بیانگر عمق جنایت های دشمنان سوریه و مردم آن هم خواهد بود.

تصور اولیه این است که این کتاب بناست با قلمی احساسی سراغ سوژه‌ها برود و از تاثیر جنگ بر زندگی زنان و دختران سوری برای مخاطب بگوید. تصور اولیه‌ای که خیلی زود درهم شکسته می‌شود آن هم به واسطه قلم و بیان و نثر نویسنده_راوی کتاب.

مصاحبه تاریخی امری روشمند و منظم است. یزدان‌پناه به عنوان مصاحبه‌گر و راوی در بستری شفاف درباره موضوع تاریخی به گفتگویی دقیق با سوژه‌ها پرداخته است.

راوی با آشکار ساختن توصیفی از فکت‌ها و شرایط عینی، تصویری از شرایط تاریخی ارائه می کند که (ولو نادرست) مبنای تفسیر او و مبنای اقدامات اوست که واقعه تاریخی را شکل داده یا در شکل دادن آن دخیل بوده است. در اینجاست که کنشگریِ تاریخیِ مصاحبه‌گر، به مثابه عنصری فعال، همواره مرکز ثقل گفتگو را حفظ می‌کند و از درون روایت راوی، فکت‌ها و تفسیرها را بیرون می‌کشد.

کتاب اینجا سوریه است دقیقاً و کاملاً در پارادایم گفتمان انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی و مسئله مدافعان حرم نوشته شده است. هر چند نویسنده وفادارانه به این پارادایم کتاب را جلو برده اما واقعیت این است که آنچه از زنان سوری در نقش‌های دختر، همسر و مادر می‌خوانیم فراتر از هر گونه ایدئولوژی و یا حتی گفتمانی است. آنچه در این کتاب دال مرکزی واقع شده است انسان بماهو انسان است چون در نقطه مقابلش آنچه دال مرکزی است شر به معنای تام و تمام کلمه است. از این‌روست که کتاب را با قطعیت می‌توان به مخالفین جمهوری اسلامی و به مخالفین دخالت ایران در جنگ توصیه کرد. زیرا دیگر مسئله حکومت بشاراسد و یا جمهوری اسلامی نیست بلکه آنچه موضوعیت عینی می‌یابد انسان با همه مختصات اوست.

اما در باب صورت‌بندی، در این کتاب حتی آنجا که ما سخنان و خاطرات زنان سوری را می‌خوانیم در شکل و شمایل یک سفرنامه است که در سفرنامه‌گی متوقف نشده است بلکه به واسطه نگاه زنانه نویسنده مملو از جزئیات است و اطلاعات تاریخی، بومی، اقلیمی و حتی نظامی است. جزئیاتی که در برخی موارد موید نگاه دراز مدت نویسنده در افق زمانی طولانی مدت است. به  عنوان نمونه در پاورقی صفحه 662 به پیاده‌روی اربعین اشاره آن را تعریف و حتی به شکل مختصر به تاریخچه آن در زمان حکومت صدام در عراق اشاره می‌کند. پیاده‌روی اربعین که حتی برای لائیک‌ترین و لامذهب‌ترین ایرانی امری شناخته شده است را بدون تعریف و تاریخچه باقی نمی‌گذارد.

کتاب تذکر این حقیقت تلخ در زندگی است که گلوله‌ها به قلب و مغز مردان شلیک می‌شود آنها می‌میرند اما قربانی اصلی جنگ زنان هستند که با شلیک به قلب مردانشان هر روز پیوسته می‌میرند و نمی‌میرند. آنها کودکان را به دندان می‌کشند با مصیبت به جای امن می‌برند و از آنها مراقبت می‌کنند بزرگشان می‌کنند تا زندگی لحظه‌ای از جریان نایستد. زنان معجزه خدا هستند.
بازگشت به ابتدای صفحه
ارسال به دوستان
ارسال نظر
روایت تصویری
نگاه دوم
پیشنهاد سردبیر
پربازدیدها

بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل بر اثر سانحه رانندگی مجروح شد

کارت بانکی ۶ بانک حذف می‌شود

۲۴میلیارد دلار دولتی برای ۱۰۰وارد کننده عمده/ رانت ۴میلیارد دلاری مونتاژکاران خودرو چینی/ اختصاص ۷۰۰میلیون دلار به داریا همراه واردکننده تلفن همراه از چین/ بانک مرکزی تامین ارز را انجام داد، چرا قیمت ها ثابت نمی ماند؟ + لیست

سفر پر ماجرای گروسی به ایران

چرا فرانسه از فهرست ۱۰ اقتصاد برتر جهان حذف می‌شود؟

با ۳میلیارد تومان در این محله تهران، خانه بخرید+جدول

۹ محصول ایران خودرو ارزان شدند

صادرات ایران به ۳۹ کشور آفریقایی در سال ۱۴۰۲/ آفریقا، بازاری برای کالاهای ایرانی

سرکوب جنبش دانشجویان آمریکایی که به جنایات صهیونیست‌ها اعتراض دارند/ بیداری دانشجویی؛ رسوایی آمریکایی

اظهارات خلاف واقع عبدالحمید، این بار توماج صالحی/ هنر قانون شکنی !

این حساب‌های بانکی مشمول مالیات می‌شوند/ اعلام جزییات دریافت مالیات از تراکنش‌های بانکی

ترسیم نظم نوین منطقه در اجلاس امنیتی سن‌پترزبورگ/ شاه‌کلید حل مسائل منطقه،دست ایران

پیش تولید «پایتخت۷» آغاز شد/ تصویربرداری قصه‌های خانواده معمولی از مرداد

زمان قرعه‌کشی مرحله یک چهارم نهایی جام حذفی مشخص شد

بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل بر اثر سانحه رانندگی مجروح شد

قانون مالیات بر عایدی سرمایه تغییرات گسترده ای داشته و صرفا اصلاح ایرادات شورای نگهبان نبوده/ این قانون برای کسانی است که می‌خواهند قدرت خریدشان را حفظ کنند

ستاره استقلال مشاور املاک خانه شد!

کارت بانکی ۶ بانک حذف می‌شود

علائم جسمانی انواع اضطراب‌/ اضطراب اجتماعی چیست؟

الحوثی: رژیم صهیونیستی بیمارستان‌های غزه را به گور‌های دسته‌جمعی تبدیل کرده است

موزه تاریخ کانون پرورش فکری کودکان ثبت ملی شد

دستور جمع‌آوری یک مکمل تقویتی رشد مو از سطح بازار

موضع جدید عربستان در رابطه با جنگ اسرائیل و غزه

پایان دوران مدارا با قاره سبز/ اروپاییان خواستار بازگشت یکطرفه و کامل ایران به توافق هسته‌ای هستند!

چرایی واکنش ها به توئیت عضو دفتر رهبرانقلاب / تلاش عده ای برای کاستن اعتبار خبری دفتر رهبر انقلاب با تئوری «فقط پشت بلندگو»؟!

۲۴میلیارد دلار دولتی برای ۱۰۰وارد کننده عمده/ رانت ۴میلیارد دلاری مونتاژکاران خودرو چینی/ اختصاص ۷۰۰میلیون دلار به داریا همراه واردکننده تلفن همراه از چین/ بانک مرکزی تامین ارز را انجام داد، چرا قیمت ها ثابت نمی ماند؟ + لیست

قدردانی فرمانده کل قوا از عملکرد همراه با تدبیر نیروهای مسلح در حوادث اخیر/ نوآوری در تسلیحات و شناخت روش‌های دشمن همواره در دستورکار باشد

محمدصادقی بازیگر فراری: تعریف جنسیتی مشخصی ندارم/ بدونِ هویتِ جنسی

بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل بر اثر سانحه رانندگی مجروح شد

توضیحات کاظم صدیقی درخصوص غفلت صورت گرفته در تاسیس موسسه‌ای در ماجرای ازگل/ از خدا استغفار و از مردم عذرخواهی می‌کنم/ توقع دارم به تخلف احتمالی آشنا و غیرآشنا رسیدگی شود

زمانی برای تسویه حساب های قدیمی با اردن

مالکان استقلال و پرسپولیس مشخص شدند

شکایت تریدرهای رمزارز از اپل؛ قاضی پرونده را رد کرد

چرایی افزایش تعرفه اینترنت و مهم ترین تعهد اپراتورهای ارتباطی

عربستان خواستار تصویب قطعنامه ای علیه اسرائیل در شورای امنیت شد

وقتی مزخرفات کارشناس اسرائیلی درباره ایران و ربع پهلوی تحلیلگر آمریکایی را به قهقهه و واکنش واداشت!

عاملان حمله تروریستی چابهار از افسران سرویس های آمریکایی و اسرائیلی ها جدا نیستند/ کشوری که تروریست‌ها از خاک آن حمله را آعاز کردند باید پاسخگو باشد

واکنش وزیر ارتباطات به محدودیت‌های جدید اینترنت

واکنش صدر اعظم آلمان بر پاسخ احتمالی رژیم صهیونیستی به ایران

دلیل علمی تغییر ناگهانی احساسمان به یک فرد در ابتدای رابطه؛ از جذابیت اولیه تا انزجار

راهکار تقویت ذهن کودکان؛ والدین چه نقشی دارند؟

هوش هیجانی چیست و چه اهمیتی دارد؟ مولفه ها، نشانه ها و تقویت EQ

نقد و سیاست