ماهیت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور چیست؟ / قضایی یا اجرایی

برخلاف آنچه در بند الحاقی ماده ۱۱۴ برنامه هفتم توسعه به عنوان دلیل انتقال سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از قوه قضاییه به دولت مبنی بر ماهیت اجرایی و اداری سازمان ثبت آمده است، این سازمان ماهیت قضایی دارد.
کد خبر: ۲۹۲۳۹۵
تاریخ انتشار:۰۴ اسفند ۱۴۰۲ - ۱۲:۱۸ - 23 February 2024

ماهیت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور چیست؟ / قضایی یا اجرایی

 

به گزارش روزپلاس، پس از انقلاب اسلامی بر اساس قانون اساسی، اداره سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در صلاحیت قوه قضاییه قرار گرفت.

علی‌رغم سابقه نافرجام انتزاع سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از قوه قضاییه، در سال جاری نیز مجددا این موضوع مطرح شد و ماده الحاقی به بند پ ماده ۱۱۴ برنامه هفتم توسعه (۱۴۰۷-۱۴۰۳) در موضوع جداسازی سازمان ثبت املاک و اسناد کشور از قوه قضاییه و انتقال آن به وزارت دادگستری در آذرماه به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.

پس از تصویب برنامه هفتم در مجلس شورای اسلامی، این برنامه، جهت تایید نهایی به شورای نگهبان ارسال شد. شورای نگهبان در تاریخ ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۲، ضمن بیان ابهامات و ایرادات برخی مواد این قانون، الحاق سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به وزارت دادگستری را، مغایر با اصل ۱۶۰ قانون اساسی تشخیص داد.

با تصویب این قانون در مجلس، موضوع جدایی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و الحاق آن به وزارت دادگستری، با مخالفت کارشناسان و مسئولان مواجه شد و رئیس قوه قضاییه نیز در مورد آن صحبت کرد و امکان ضرر مردم در اثر انجام این کار را مورد تأکید قرار داد.

از جمله مهم‌ترین ایرادات مبنایی و قانونی انتزاع سازمان ثبت اسناد و املاک کشور از قوه قضاییه و انتقال آن به وزارت دادگستری از نظر کارشناسان و مسئولان: کارکرد و ماهیت قضایی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مغایرت با اصل ۱۵۶ و اصل ۱۶۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مغایرت با سیاست‌های کلی و اسناد بالادستی، تحمیل هزینه بر کشور، عدم امکان متولی شدن سازمان ثبت توسط دولت به دلیل ذی‌نفع بودن دولت در دعاوی اراضی و املاک، امکان ضرر مردم با انتقال سازمان ثبت به دولت و عدم رعایت تشریفات قانونی در الحاق این بند به برنامه هفتم توسعه بیان شده است.

کارکرد و ماهیت قضایی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور

ماده الحاقی به بند پ ماده ۱۱۴ برنامه هفتم توسعه کشور مصوب مجلس شورای اسلامیمقرر می‌کند: به منظور بهبود حکمرانی اراضی و تسریع و تسهیل در صدور اسناد رسمی و اجرای کامل طرح ملی حد نگار (کاداستر) و با توجه به ماهیت اجرایی وظایف سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در سال اول اجرای برنامه این سازمان به وزارت دادگستری الحاق می‌شود.

این ماده، ماهیت اجرایی سازمان ثبت را دلیلی بر انتقال آن به وزارت دادگستری بیان می‌کند. مجلس شورای اسلامی در این ماده بدون توجه به اهداف، کارکرد‌ها، وظایف و صلاحیت‌های تکلیفی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، با این ادعا که سازمان کارکرد اداری و اجرایی دارد، سعی در انتزاع سازمان ثبت از قوه قضاییه و انتقال آن به دولت را دارد، در حالی که با توجه به کارکرد حقوق ثبت از جهت صدور سند، اجرای سند و صدور حکم در مورد شکایت‌ها و حل و فصل دعاوی، کارکرد قضایی سازمان ثبت مشخص می‌شود.

چرا صدور سند یک فرآیند قضایی است؟

در فرآیند صدور سند، برای تعیین حدود و موقعیت عرصه یک زمین، برداشت‌های هوایی، زمینی، تطبیق و مستندسازی انجام می‌شود. نتیجه کار به همراه مستندات و مدارک مالکیت در هیئت‌های تعیین تکلیف یا ساماندهی با حضور قضات منتخب، رسیدگی می‌شود و در صورت احراز مالکیت و کفایت مدارک، بعد از صدور رای، سند صادر می‌شود. به همین جهت صدور سند، یک فرآیند قضایی است که حاکی از ماهیت قضایی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور دارد.

چرا اجرای سند یک فرآیند قضایی است؟

علاوه بر صدور سند، فرآیند اجرای اسناد نیز از دیگر اقدامات مهم واحد‌های ثبتی، با کارکرد قضایی است که نقش مهمی در کاهش ورودی مراجع قضایی و تحقق قضازدایی دارد.

کارکرد قضایی ادارات ثبت از طریق دایره‌های اجرایی در وصول طلب طلبکار از بدهکار، سند شرطی رهنی، انجام تعهدات رسمی با همکاری دفترخانه اسناد رسمی، پذیرش دعوای اعتراض، تشکیل پرونده، ثبت دعوا و دادخواست، تمهید مقدمات رسیدگی، همان کارکرد قضایی محاکم در دعاوی حقوقی راجع به دیون و مطالبات اشخاص جامعه است که در یک فرایند طولانی قضایی انجام می‌گیرد.

به موجب ماده ۶ قانون ثبت، رسیدگی به کلیه اختلافات و اشتباهات مربوط به امور ثبت اسناد و املاک در مقر هر دادگاه استان هیئتی به نام هیئت نظارت مرکب از رئیس ثبت استان یا قائم مقام او و دو نفر از قضات دادگاه استان تشکیل می‌شود. این ماده نیز حاکی از کارکرد قضایی سازمان ثبت است.

همچنین اعتراضات به آرای هیئت نظارت، در شورای عالی ثبت مرکب از دو قاضی دیوان عالی کشور و یک عضو ثبتی، رسیدگی می‌شوند لذا فرآیند اجرا هم مانند فرآیند صدور سند، امری قضایی است.

به صورت کلی، تمام نهاد‌هایی که به تطبیق حکم بر موضوع و حل و فصل دعوی به عنوان کارکرد اصلی خود می‌پردازند، به لحاظ ماهوی نهاد‌های قضایی محسوب می‌شوند. بنابراین، نمی‌توان قائل به کارکرد اداری و اجرایی برای سازمان ثبت بود و استدلالی که در این ماده مبنی بر کارد اجرایی سازمان ثبت برای انتقال آن به دولت آورده شده است، اشتباه است.

از سوی دیگر، یکی از وظایف و تکالیف قوه قضاییه، پیشگیری از وقوع جرم است. یکی از مواردی که پیشگیری از وقوع جرم در آن تحقق پیدا می‌کند، بحث کاهش مبادی ورودی ایجاد جرم است. تثبیت و رسمیت‌بخشی املاک توسط سازمان ثبت یکی از مواردی است، که موجب کاهش وقوع جرم و مراجعه به محاکم قضایی می‌شود.

در حال حاضر سرنوشت این بند از برنامه توسعه مشخص نیست و با اختلاف مجلس و شورای نگهبان، و اصرار مجلس بر این مصوبه، موضوع جهت بررسی به مجمع تشخیص مصلحت نظام سپرده شده است.

سایر اخبار
بازگشت به ابتدای صفحه
ارسال به دوستان
ارسال نظر
روایت تصویری
نگاه دوم
پیشنهاد سردبیر
پربازدیدها

زمانی برای تسویه حساب های قدیمی با اردن

ده‌ها فروند پهپاد و موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک شد/ اهدافی در سرزمین‌های اشغالی مورد اصابت قرارگرفت

نیروهای مسلح ایران تا پای جان ایستاده‌اند/ به دولت تروریستی امریکا هشدار داده می‌شود هرگونه ضربه به منافع ایران ، پاسخ قاطع و پشیمان کننده‌ای در پی دارد

سخنگوی ارتش رژیم صهیونیستی: از سوی ایران مورد حمله قرار گرفتیم

دفاع مشروع حق‌ ایران بود و در تنبیه اسرائیل قانونی عمل کردیم/ به این شر مطلق و حامیان او هشدار میدهیم دست از پا خطا نکنند/ همانطور که ترامپ بعد از عین‌الاسد اقدامی‌نکرد، اقدام از سوی صهیونیست‌ها نیز بعید است

جزئیات سیاه‌ترین شب رژیم صهیونیستی/«وعده صادق» چگونه اجرا شد؟

عراق و اردن حریم هوایی خود را بستند

موشک باران سرزمین‌های اشغالی/ این آغاز جنگ نبود، تلاشی برای پایان جنگ بود

مرحله بعدی دهک‌بندی خانوارها اعلام شد/صدک‌بندی طبق مدل «خودرو» و «تراکنش‌های بانکی»

امیرعبداللهیان: هیچ هدف غیرنظامی در پاسخ خود تعریف نکردیم/ در پیامی به کاخ سفید اعلام کردیم عملیات ما محدود است/ ۶ ماه خویشتن‌داری کردیم

هشدار به پیاده نظام صهیونیست و رابطین منافقین/ اطلاعیه سازمان اطلاعات سپاه در خصوص حمایت از رژیم صهیونیستی در فضای مجازی

واکنش رسانه های عبری زبان به عملیات «وعدالصادق»

هر گونه ماجراجویی جدید رژیم صهیونیستی با پاسخ سنگین‌تر و پشیمان‌کننده مواجه خواهد شد

اولین واکنش وزیر امورخارجه آمریکا درباره حمله ایران به اسرائیل/ایالات متحده به دنبال تنش با ایران نیست

زمانی برای تسویه حساب های قدیمی با اردن

مالکان استقلال و پرسپولیس مشخص شدند

سپاه برای کمک علیه اشغال به لبنان و سوریه آمد/ حمله به کنسولگری ایران بالاترین حد تجاوزگری اسرائیل است

بازار کالا اجازه افزایش قیمت ندارد/ قیمت ارز کاهشی می‌شود

ده‌ها فروند پهپاد و موشک به سمت سرزمین‌های اشغالی شلیک شد/ اهدافی در سرزمین‌های اشغالی مورد اصابت قرارگرفت

هفدهمین جلسه حراج شمش طلای مرکز مبادله ایران ۲۶ فروردین برگزار می‌شود

بانک صادرات ایران در مسیر تبدیل شدن به بزرگترین بانک کشور

تماس تلفنی اردوغان با رئیسی و تبریک عید فطر

آقای گل به پرسپولیس نزدیک شد/ اولین بمب نقل‌وانتقالات سرخ‌ها؟

چین از عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل حمایت می‌کند

حملات بی‌امان حزب‌الله به پایگاه‌های رژیم صهیونیستی

یحیی؛ بمب در آستانه انفجار/ قرارداد با گل محمدی برای جنگ با پرسپولیس و استقلال

آزادی "تتلو" به مناسبت عید فطر صحت ندارد/ رسیدگی به اتهامات مقصودلو در دادگاه ادامه دارد

اختلاف قیمت محصولات سایپا از کارخانه تا بازار چقدر است؟/ رانت ۳۴۵ میلیون تومانی برای برندگان شاهین

توضیحات کاظم صدیقی درخصوص غفلت صورت گرفته در تاسیس موسسه‌ای در ماجرای ازگل/ از خدا استغفار و از مردم عذرخواهی می‌کنم/ توقع دارم به تخلف احتمالی آشنا و غیرآشنا رسیدگی شود

ویدیو دلخراش از حمله تروریستی به مسکو/ بیش از 100 کشته تاکنون/ احتمال گروگان گرفته شدن صدها نفر در تالار کنسرت/ روسیه خواستار توضیح آمریکا درباره حمله تروریستی شد 

گفتگوی دو وزیر سابق در خصوص صداوسیما

زمانی برای تسویه حساب های قدیمی با اردن

مالکان استقلال و پرسپولیس مشخص شدند

عربستان خواستار تصویب قطعنامه ای علیه اسرائیل در شورای امنیت شد

بزرگترین پیشرفت‌های فناوری در سال گذشته چه بود؟

یک باور غلط در ازدواج و چالش‌های زندگی مشترک؛ آیا می‌توان رفتار همسر را تغییر داد؟

عاملان حمله تروریستی چابهار از افسران سرویس های آمریکایی و اسرائیلی ها جدا نیستند/ کشوری که تروریست‌ها از خاک آن حمله را آعاز کردند باید پاسخگو باشد

بیانیه ۳۸بندی کمیته ویژه منتخب رئیس‌جمهور برای بررسی ناآرامی‌های سال ۱۴۰۱/ نهادهای حاکمیتی ذی ربط از جمله دستگاه های نظامی امنیتی و دستگاه قضایی مسئولانه عمل کردند

تحریم‌ هواوی چه پیامدهای برای سامسونگ و اندروید داشته است؟

هشدار نوروزی پلیس فتا: WiFi رایگان ترفند مجرمان سايبری است

تراژدی یکتا ناصر در شب عید/ مشکل خانوادگی و گریه های خانم بازیگر

برقراری ارتباط بی‌واسطه در پیام‌رسان‌های داخلی