به گزارش روزپلاس، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در حالی قرار است امروز برگزار شود که نشانه‌های فزاینده‌ای از تغییر موازنه سیاسی در واشنگتن به چشم می‌خورد. مجموعه‌ای از نظرسنجی‌های تازه از افزایش نارضایتی عمومی نسبت به عملکرد دولت دونالد ترامپ، تشدید نگرانی‌ها درباره وضعیت اقتصادی و کاهش اعتماد بخشی از رأی‌دهندگان به جمهوری‌خواهان حکایت دارد؛ تحولاتی که امید دموکرات‌ها به شکل‌گیری «موج آبی» و بازپس‌گیری اکثریت کنگره را افزایش داده است.
اهمیت این انتخابات فراتر از جابه‌جایی کرسی‌های مجلس نمایندگان و سناست؛ چراکه نتیجه آن می‌تواند به آزمونی تعیین‌کننده برای میزان حمایت افکار عمومی از ترامپ و سیاست‌های داخلی و خارجی او تبدیل شود.
در شرایطی که حتی بخشی از پایگاه سنتی جمهوری‌خواهان نیز نسبت به وضعیت اقتصادی و عملکرد دولت ابراز نارضایتی می‌کنند، این پرسش جدی‌تر از همیشه مطرح است که آیا دموکرات‌ها در آستانه تحمیل نخستین شکست انتخاباتی بزرگ به ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید قرار دارند؟
اقتصاد و هزینه‌های زندگی؛ پاشنه آشیل انتخاباتی ترامپ
وضعیت اقتصادی آمریکا به یکی از مهم‌ترین نقاط آسیب‌پذیری جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای تبدیل شده است؛ موضوعی که می‌تواند نارضایتی از دولت ترامپ را از سطح انتقادهای سیاسی به رفتار انتخاباتی و رأی اعتراضی تبدیل کند.
برخلاف وعده‌های انتخاباتی ترامپ درباره بهبود معیشت و مهار تورم، بخش قابل توجهی از آمریکایی‌ها همچنان با افزایش هزینه‌های زندگی، گرانی مواد غذایی، مسکن و انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در چنین شرایطی، جمهوری‌خواهان که هم کاخ سفید و هم کنگره را در اختیار دارند، بیش از هر زمان دیگری در معرض پاسخ‌گویی به پیامدهای اقتصادی سیاست‌های دولت قرار گرفته‌اند.
بر اساس داده‌های ارائه‌شده در گزارش شورای روابط خارجی آمریکا، ۸۴ درصد آمریکایی‌ها معتقدند وضعیت اقتصادی کشور مطلوب نیست و ۷۳ درصد نیز از عملکرد اقتصادی ترامپ ابراز نارضایتی کرده‌اند؛ رقمی که پایین‌ترین سطح رضایت از عملکرد اقتصادی او در دو دوره ریاست‌جمهوری‌اش محسوب می‌شود. همچنین ۸۱ درصد پاسخ‌دهندگان معتقدند تعرفه‌های تجاری دولت ترامپ هزینه‌های زندگی را افزایش داده است.
نکته مهم آن است که این نگرانی حتی در میان پایگاه جمهوری‌خواهان نیز دیده می‌شود؛ به‌طوری‌که ۶۲ درصد جمهوری‌خواهان نیز افزایش هزینه‌ها در نتیجه تعرفه‌ها را تأیید کرده‌اند.
این شرایط در حالی رقم می‌خورد که هزینه‌های زندگی به یکی از تعیین‌کننده‌ترین عوامل مشارکت انتخاباتی تبدیل شده است. طبق نتایج نظرسنجی‌های مورد استناد شورای روابط خارجی آمریکا، ۴۷ درصد رأی‌دهندگان واجد شرایط، هزینه‌های زندگی را مهم‌ترین عامل مؤثر بر تصمیم خود برای شرکت در انتخابات میان‌دوره‌ای می‌دانند.
از سوی دیگر، سهم جمهوری‌خواهانی که وضعیت اقتصادی را بهتر از سال گذشته ارزیابی می‌کنند، از ۷۲ درصد در ژانویه به ۲۹ درصد کاهش یافته است؛ افتی که نشان می‌دهد روایت دولت ترامپ درباره بهبود شرایط اقتصادی، حتی در میان حامیان حزب حاکم نیز با تردید مواجه شده است.
در واقع، اقتصاد می‌تواند همان نقطه‌ای باشد که برتری سیاسی جمهوری‌خواهان در واشنگتن را به آسیب‌پذیری انتخاباتی تبدیل می‌کند. دموکرات‌ها نیز با برجسته‌سازی گرانی، تعرفه‌ها و کاهش قدرت خرید خانوارها می‌کوشند انتخابات سوم نوامبر (۱۲آبان) را به همه‌پرسی درباره عملکرد اقتصادی ترامپ تبدیل کنند.
اگر این نارضایتی به مشارکت گسترده رأی‌دهندگان ناراضی منجر شود، جمهوری‌خواهان ممکن است هزینه سنگینی بابت سیاست‌های دولت بپردازند؛ هزینه‌ای که نخستین نمود آن می‌تواند از دست رفتن اکثریت کنگره باشد.
فرسایش پایگاه ترامپ؛ شکاف در اردوگاه جمهوری‌خواهان
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های آسیب‌پذیری جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، صرفاً افزایش نارضایتی مخالفان ترامپ نیست بلکه تغییراتی است که در میان حامیان سنتی این حزب نیز به چشم می‌خورد.
نتایج نظرسنجی‌های مورد استناد شورای روابط خارجی آمریکا نشان می‌دهد پیوند سیاسی بخشی از رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه با شخص ترامپ در حال تضعیف است. در حالی که در فوریه ۲۰۲۵ (بهمن و اسفند ۱۴۰۳)، ۶۳ درصد جمهوری‌خواهان و رأی‌دهندگان متمایل به این حزب اعلام کرده بودند که بیشتر از حزب جمهوری‌خواه از شخص ترامپ حمایت می‌کنند، این رقم در نظرسنجی تازه به ۳۴ درصد کاهش یافته است.
این تغییر می‌تواند نشانه‌ای از فاصله گرفتن بخشی از پایگاه انتخاباتی جمهوری‌خواهان از رئیس‌جمهور و کاهش ظرفیت بسیج سیاسی او باشد.
در سوی مقابل، انگیزه مخالفان ترامپ برای شرکت در انتخابات همچنان بالاست. بر اساس همین مجموعه نظرسنجی‌ها، ۴۶ درصد از رأی‌دهندگانی که خود را حامی دموکرات‌ها معرفی کرده‌اند، گفته‌اند عمدتاً برای نشان دادن مخالفت خود با ترامپ در انتخابات شرکت می‌کنند؛ در حالی که ۳۷ درصد هدف اصلی خود را حمایت از حزب دموکرات عنوان کرده‌اند.
این آمار نشان می‌دهد انتخابات پیش‌رو برای بخش قابل توجهی از رأی‌دهندگان دموکرات، فراتر از رقابت معمول میان دو حزب، فرصتی برای اعلام مخالفت با سیاست‌ها و عملکرد رئیس‌جمهور است. چنین انگیزه‌ای می‌تواند مشارکت مخالفان دولت را افزایش دهد و به‌ویژه در حوزه‌های انتخاباتی نزدیک، نتیجه رقابت را تغییر دهد.
عامل دیگر، گسترش بدبینی عمومی نسبت به مسیر سیاسی کشور و کاهش اعتماد به ساختارهای حزبی است. طبق داده‌های شورای روابط خارجی آمریکا، ۹۲ درصد پاسخ‌دهندگان معتقدند آمریکا در مسیر نادرستی حرکت می‌کند و ۲۱ درصد رأی‌دهندگان واجد شرایط نیز از هر دو حزب اصلی ناراضی هستند؛ رقمی که در انتخابات ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) ۱۲ درصد بود.
افزایش شمار رأی‌دهندگانی که خود را با هیچ‌یک از دو حزب همسو نمی‌دانند، برای جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها پیامدهای متفاوتی دارد؛ اما با توجه به اینکه حزب حاکم مسئولیت مستقیم‌تری در قبال وضعیت موجود دارد، این نارضایتی می‌تواند بیش از همه به زیان نامزدهای جمهوری‌خواه تمام شود.
در این میان، مسئله اعتماد به سلامت انتخابات نیز به یکی از متغیرهای مهم رقابت تبدیل شده است. در نظرسنجی مورد اشاره، ۵۱ درصد آمریکایی‌ها گفته‌اند به صداقت انتخابات کشورشان اعتماد ندارند؛ با این حال، شکاف حزبی در این زمینه قابل توجه است و ۶۳ درصد دموکرات‌ها نسبت به سلامت انتخابات ابراز بی‌اعتمادی کرده‌اند. سابقه ترامپ در زیر سؤال بردن نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) و حوادث ششم ژانویه ۲۰۲۱ (۱۷ دی ۱۳۹۹) نیز حساسیت این موضوع را افزایش داده است.
بنابراین، فرسایش اعتماد سیاسی و کاهش انسجام پایگاه جمهوری‌خواهان در کنار انگیزه بالای مخالفان ترامپ، می‌تواند شرایطی فراهم کند که انتخابات میان‌دوره‌ای به آزمونی جدی برای میزان نفوذ و قدرت بسیج انتخاباتی رئیس‌جمهور تبدیل شود.
دموکرات‌ها در آستانه بازپس‌گیری مجلس نمایندگان
تازه‌ترین داده‌های انتخاباتی در فاصله چند روز مانده به انتخابات سوم نوامبر (۱۲ آبان ۱۴۰۵)، از برتری محسوس دموکرات‌ها در رقابت سراسری برای مجلس نمایندگان حکایت دارد؛ برتری که احتمال بازپس‌گیری اکثریت این مجلس را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.
بر اساس میانگین نظرسنجی‌های شبکه سی‌ان‌ان در ۲۷ اکتبر (۵ آبان)، دموکرات‌ها با ۵۲ درصد در برابر ۴۳ درصد جمهوری‌خواهان، ۹ واحد درصد پیشتاز هستند. میانگین دیگری از ۳۴۹ نظرسنجی ملی که تا ۲۸ اکتبر (۶ آبان) به‌روزرسانی شده، فاصله دو حزب را حتی نزدیک به ۱۰ واحد درصد نشان می‌دهد. این ارقام بیانگر آن است که نارضایتی از دولت ترامپ به یک مزیت انتخاباتی ملموس برای دموکرات‌ها تبدیل شده است.
برآوردهای انتخاباتی نیز این روند را تأیید می‌کنند. بر اساس پیش‌بینی مؤسسه «این‌ساید الکشنز» در ۲۹ اکتبر (۷ آبان)، دموکرات‌ها شانس کسب ۲۰ تا ۳۰ کرسی بیشتر در مجلس نمایندگان را دارند؛ در حالی که برای تصاحب اکثریت، به افزایش خالص چهار کرسی نیاز دارند.
وب‌سایت تحلیلی «پالیتیکال فورکست» نیز احتمال پیروزی دموکرات‌ها در رقابت مجلس نمایندگان را ۸۰ درصد برآورد کرده است. چنین نتیجه‌ای می‌تواند کنترل کمیته‌های کنگره و اختیارات نظارتی و تحقیقاتی را از جمهوری‌خواهان بگیرد و زمینه را برای بررسی عملکرد دولت ترامپ و به چالش کشیدن مقام‌های آن فراهم کند.
با این حال، وضعیت رقابت برای سنا به مراتب پیچیده‌تر است و برخلاف مجلس نمایندگان، هنوز نمی‌توان از برتری قطعی دموکرات‌ها سخن گفت. جمهوری‌خواهان در این مجلس نیز با رقابت‌های دشواری در چند ایالت روبه‌رو هستند اما دموکرات‌ها برای تصاحب اکثریت به پیروزی در چند رقابت نزدیک نیاز دارند.
برآورد پالیتیکال فورکست در ۲۹ اکتبر (۷ آبان)، احتمال کنترل سنا توسط دموکرات‌ها را ۵۱ درصد اعلام کرده است؛ رقمی که از رقابتی تقریباً برابر حکایت دارد. بنابراین، حتی اگر دموکرات‌ها بتوانند مجلس نمایندگان را پس بگیرند، احتمال حفظ کنترل سنا توسط جمهوری‌خواهان همچنان جدی است.
در مجموع، تازه‌ترین برآوردها از احتمال شکل‌گیری یک موج آبی، دست‌کم در مجلس نمایندگان، حکایت دارند اما دامنه و عمق این موج هنوز به میزان مشارکت رأی‌دهندگان و نتایج رقابت‌های نزدیک بستگی دارد. بازپس‌گیری مجلس نمایندگان به دموکرات‌ها امکان می‌دهد دستور کار کنگره را تحت تأثیر قرار دهند، تحقیقات درباره عملکرد دولت ترامپ را گسترش دهند و در مذاکرات بودجه‌ای و اقتصادی قدرت چانه‌زنی بیشتری به دست آورند.
اگر این حزب بتواند هم‌زمان کنترل سنا را نیز به دست آورد، موازنه قدرت در واشنگتن به‌طور جدی تغییر خواهد کرد و مسیر پیشبرد انتصاب‌های قضایی و سیاسی ترامپ نیز دشوارتر می‌شود. با این حال، حتی پیروزی در هر دو مجلس به معنای پایان قدرت اجرایی ترامپ نیست زیرا رئیس‌جمهور همچنان از اختیارات اجرایی و حق وتو برخوردار خواهد بود. به این ترتیب، انتخابات پیش‌رو می‌تواند نه پایان ریاست‌جمهوری ترامپ، بلکه آغاز دوره‌ای از تقابل شدیدتر میان کاخ سفید و کنگره باشد.